Хитой аҳолиси кескин камайиб бормоқда 

2025 йилда Хитой аҳолиси кетма-кет тўртинчи йил кескин камайган, туғилиш эса рекорд даражада пастлаган. Мутахассислар аҳоли камайишининг давом этишидан огоҳлантирмоқда. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.  

Қайд этилишича, ўтган йилда мамлакат аҳолиси 3,39 миллион кишига камайиб, 1 млрд 405 миллионга тушган. Бу кўрсаткич 2024 йилдаги 1,39 миллион кишига камайишдан анча юқори. Шу билан бирга, 2025 йилда туғилган чақалоқлар сони 7,92 миллион бўлиб, 2024 йилги 9,54 миллиондан 17 фоизга камайган. Хитой Миллий статистика бюроси маълумотларига кўра, ўлимлар сони 11,31 миллионга етиб, 2024 йилдаги 10,93 миллиондан ошган. 

Туғилиш даражаси 2025 йилда ҳар минг кишига 5,63 бўлиб, тарихдаги энг паст кўрсаткич ҳисобланади. Висконсин-Мадисон университети мутахассиси, демограф И.Фусяннинг айтишича, 2025 йилдаги туғилишлар сони 1738 йилдаги даражага ўхшаш, ўша пайтда Хитой аҳолиси атиги 150 миллион атрофида бўлган. Ўлим даражаси эса 2025 йилда ҳар 1 000 кишига 8,04 бўлиб, 1968 йилдан бери энг юқори кўрсаткичга етган. 

Қайд этиш жоиз, Хитой аҳолиси 2022 йилдан бери камайиб бормоқда ва тез қаримоқда. Бу Пекиннинг ички истеъмолни ошириш ва қарзларни назорат қилиш режасини мураккаблаштирмоқда. 60 ёшдан ошганлар сони жами аҳолининг 23 фоизини ташкил қилмоқда. 2035 йилда бу кўрсаткич 400 миллионга етади – бу АҚШ ва Италия аҳолисига тенг бўлади, яъни миллионлаб инсонлар ишчи кучидан чиқади, пенсия бюджети эса аллақачон қийин аҳволда. 

Хитой аллақачон пенсия ёшини оширган: эркаклар 63 ёшгача ишлаши керак, аёллар эса 58 ёшгача ишлайди. 

2024 йилда Хитойда никоҳлар сони 20 фоизга камайиб, рекорд даражада пасайиш қайд этилган: 6,1 миллион жуфт никоҳ қайд этилган, 2023 йилда эса 7,68 миллион бўлган. Никоҳлар сони одатда туғилишлар даражаси кўрсаткичига таъсир қилади. 

Ҳукумат, шунингдек, никоҳ ва фарзандликка ижобий қарашларни тарғиб қилишга ҳаракат қилмоқда. Бу сиёсат 1980–2015 йиллар давомида амал қилган бир-бола сиёсатининг таъсирини камайтириш учун мўлжалланган, у камбағалликни камайтиришга ёрдам берган, лекин Хитой оилалари ва жамиятини қайта шакллантирган. 

Маълум қилинишича, ҳукумат 2026 йилда туғилишларни кўпайтиришга тахминан 180 миллиард юань (25,8 миллиард доллар) сарфлашни режалаштирмоқда. Асосий харажатлар:

Миллий болалар субсидияси (2025 йилда биринчи марта жорий этилган);

Ҳомиладорлик даврида аёлларнинг барча тиббий харажатлари.

Хитой дунёдаги энг паст туғилиш даражасига эга мамлакат ҳисобланади (аёл бошига тахминан 1 бола). Бошқа Шарқий Осиё давлатлари, жумладан, Тайвань, Жанубий Корея ва Сингапурда ҳам шундай паст даражалар кузатилади (1,1 бола/аёл).

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ 2025 йилда Францияда ҳам Иккинчи жаҳон уруши тугаганидан бери илк бор ўлимлар сони туғилишлар сонидан кўпайгани ҳақида хабар берилган эди.