Натижасиз топшириқ! Амалдорларнинг мол-мулкини декларациялашга бош бўлиш яна Антикоррупция агентлигига топширилди

north_east

Энди порахўрлар жазодан муддатидан олдин озод қилинмайди

Ўзбекистонда анча йиллардан буён  кутилаётган давлат хизматчиларининг даромадлари ва мол-мулкини декларация қилишни ташкил этиш энди Қонун билан Коррупцияга қарши курашиш агентлигига юклатилди. Бу ҳақда жорий йилнинг 22 июнь куни қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига коррупцияга қарши курашиш самарадорлигини оширишга, коррупцияга оид жиноятлар учун жавобгарлик муқаррарлигини таъминлашга қаратилган қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунида сўз борган. 

Қонун билан 2017 йил 3 январь куни қабул қилинган “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда. Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги ваколатлари кенгаймоқда. 

Ҳужжатга кўра, эндиликда Агентлик давлат хизматига ҳалоллик стандартларини жорий этишга хамда манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш ва уни бартараф этишга кўмаклашади, давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти очиқлигини таъминлаш чораларини кўришга масъул бўлади. 

Шунингдек, Қонун билан Агентликка давлат хизматчиларининг даромадлари ва мол-мулкини, шунингдек манфаатлар тўқнашувини декларациялаш тизимини ишлаб чиқиш ҳамда унинг самарали ишлашини ташкил этиш мажбурияти юклатилган. 

Амалдорларнинг порахўрлигига чек қўйишнинг энг катта натижа берадиган халқаро тажрибадан ўтган усули албатта даромадларни декларация қилиш. Ўзбекистонда 2022 йилнинг 1 январидан амалдорларнинг мол-мулки декларация қилиниши айтилган эди. Бу талаб Президент Шавкат Мирзиёевнинг 2021 йил 6 июлда қабул қилган ва 7 июлдан бошлаб кучга кирган “Коррупцияга қарши муросасиз муносабатда бўлиш муҳитини яратиш, давлат ва жамият бошқарувида коррупциявий омилларни кескин камайтириш ва бунда жамоатчилик иштирокини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонида назарда тутилган. Фармонда 2022 йил 1 январдан бошлаб, давлат хизматчилари, давлат улуши 50 фоиздан юқори бўлган ташкилотлар, давлат корхоналари ва муассасалари раҳбарлари ва ўринбосарлари, уларнинг турмуш ўртоғи ва вояга етмаган фарзандларининг даромадлари ва мол-мулкини мажбурий декларация қилиш тизимини жорий этиш белгиланган. 

2022 йил 10 ноябрда қабул қилинган “Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунида ҳам давлат фуқаролик хизматчисининг даромадлари ва мол-мулкини декларациялаш тизимини жорий этиш, давлат фуқаролик хизматчиси қонунда белгиланган муддатларда ва тартибда даромадлари ҳамда мол-мулки тўғрисида декларация тақдим этиши шартлиги белгиланган. Бироқ, қайси қонунда, қайси муддатда? Бу мужмал! Декларацияларни ким назорат қилади, ким номутаносибликларни аниқлайди ва унинг очиқ базаси мавжудми, бу саволлар ҳам йилларким жавобини топмай келмоқда. 

Гап шундаки, Президентнинг 2021 йил 6 июлдаги фармони билан Коррупцияга қарши курашиш агентлигига “Давлат хизматчиларининг даромадлари ва мол-мулкини декларация қилиш тўғрисида”ги Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритиш топширилган эди. QALAMPIR.UZ манбаларига кўра, 2021 йилнинг август-сентябрь ойларида қонун лойиҳаси Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, ДХХ, ИИВ, ДСҚ, Олий суд, Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги ва Марказий банки билан дастлабки ва идоравий келишувлардан ўтказилиб, уларнинг таклифлари асосида такомиллаштирилган. Қонун лойиҳаси 2021 йилнинг 1 ноябрида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига, 13 ноябрь куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритилган. Лекин, ҳозир у қаердалиги ҳақида биров миқ этмайди.  

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 21 апрелда имзоланган “Коррупцияга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш бўйича белгиланган устувор вазифалар ижросини самарали ташкил этишга доир чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонида “Давлат хизматчиларининг даромадлари ва мол-мулкини декларация қилиш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси 2025 йил май ойида тайёр бўлиши айтилган эди. Аммо, яна натижа йўқ. Ҳолбуки, Президент Шавкат Мирзиёев 2025 йил якунлари бўйича Олий Мажлис палаталарига йўллаган Мурожаатномасида коррупцияга қарши кескин чоралар кўрилиши, мансаби ва лавозимига ишониб юрганлар ҳам аяб ўтирилмаслигини айтганди.

Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг эса Давлат хизматчиларининг даромадлари ва мол-мулкини декларация қилиш бошқармаси мавжуд бўлиб, ушбу бошқарма нима иш билан шуғулланаётгани ҳақида аниқ маълумот мавжуд эмас. Ҳозиргача бошқарманинг давлат хизматчилари мол-мулки бўйича ҳисоботи тингланмади. 

Агар вазиятга бюрократик ҳисоботлардан ташқарига чиқиб, реал ва амалий нуқтаи назардан қарасак, жавоб қисқача шундай: Йўқ, тизим ишламаяпти ва жамият кутган натижани бермаяпти. Ислоҳот бир неча йилдан бери "синов", "тайёргарлик" ва "техник интеграция" босқичида қолиб кетмоқда.