АҚШ Украинага Донбассдан воз кечиш эвазига НАТОга қўшилишни таклиф қилди – Зеленский

Қўшма Штатлар илк бор Украина олдига Донецк ва Луганск вилоятларидан тўлиқ чиқиб кетиш эвазига НАТОга аъзо бўлиш эҳтимоли ҳақидаги масалани қўйди. Ҳозирча аниқ таклиф бўлмаса-да, Киев ҳамкорлар билан Россия билан уруш тўхтатилган тақдирда бериладиган хавфсизлик кафолатлари мажмуасини муҳокама қилмоқда. Бу ҳақда Украина Президенти Владимир Зеленский маълум қилди.

“Мен бир неча бор айтганман: Украина чекинмайди ва ўз ерларини террорчиларга бериб қўймайди. Америкаликлар: “Агар Украина НАТОга кирса, у Донбассдан чиқадими?” деб савол беришди. Бу биринчи марта содир бўлди. Агар АҚШ ва НАТОнинг бошқа иштирокчилари бундай таклифни тасдиқласа, Украина ҳукумати уни жамоатчилик муҳокамасига қўяди”, дейди Зеленский. 

Шу билан бирга, Зеленский Донбасс устидан Россия назоратини юридик жиҳатдан тан олиш ҳақида гап бормаётганини алоҳида урғулаган.

Урушни ўрганиш институти (ISW) қайд этишича, 2026 йил ноябрь ойида Украина кучлари Луганск вилояти ҳудудининг 0,4 фоизидан камроғини назорат қилмоқда, бироқ Донецк вилоятида уларнинг назорат зонаси 20 фоиздан ортиқни, жумладан, минтақа шимолидаги Славянск-Краматорск агломерациясидаги стратегик муҳим “қалъалар белбоғи”ни ўз ичига олади. ISW Донбассни тўлиқ эгаллашни Россия Қуролли кучларининг можародаги асосий мақсадларидан бири деб атаган, бироқ Россия Президенти Владимир Путин рус қўшинларининг секин ҳаракатланиши туфайли ҳудудни эгаллаш муддатини камида 15 марта кечиктирган.

Шунингдек, ноябрь ойида россиялик дипломатлар Киевнинг Донбассдан воз кечиши ва айни пайтда НАТОга аъзоликдан бош тортишини ўт очишни тўхтатиш учун минимал шартлар қаторида тилга олган. Бунда АҚШ вакиллари аллақачон Путиндан мамлакатни альянсга тўлақонли қабул қилмасдан туриб, урушдан кейинги Украинага Шимолий Атлантика шартномасининг 4- ва 5-моддалари намунаси бўйича хавфсизлик кафолатларини беришга розилик сўраган.

Аввалроқ, НАТОга аъзо давлатлар етакчилари орасида Киев учун аъзолик имконияти борасида турлича баҳолар янграган. Блокнинг 2024 йил июнь ойидаги саммити коммюникеда “Украинанинг келажаги НАТОда” деган ифодани тасдиқлаган, бироқ бир қатор европалик сиёсатчилар, жумладан, Франция Президенти Эммануэль Макрон ва Германия собиқ канцлери Олаф Шольц давом этаётган уруш шароитида Украинанинг альянсга кириши имконсиз эканини, келажакдаги аъзолик учун мамлакат ва унинг армияси бир қатор мезонларга жавоб бериши кераклигини, НАТО эса урушдан кейинги Киевга уни ўз таркибига қабул қилмасдан ҳам хавфсизлик кафолатларини бериши мумкинлигини таъкидлаган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Россия Украинадаги урушни тугатиш бўйича Абу-Дабида ўтказилган музокараларда НАТОдан ўз қўшинларини 1997 йилдаги позицияларига қайтаришни, альянснинг кейинги кенгайишидан ва Шарқий Европадаги ҳарбий фаоллигидан воз кечишни талаб қилгани ҳақида хабар берилган эди.