Аляска қирғоқларидаги музлар прогноз қилинганидан тезроқ эримоқда

Алясканинг шимолий қирғоқлари бўйлаб муз мавсуми 27 йил ичида сезиларли даражада қисқарган. Бу ҳақда Фэрбенксдаги Аляска университетининг “Journal of Geophysical Research: Oceans” нашрида эълон қилинган тадқиқотида сўз боради.  https://www.gi.alaska.edu/news/new-analysis-shows-continued-loss-arctic-landfast-sea-ice

Қайд этилишича, Чукотка денгизида бу давр 57 кунга, Бофорт денгизида эса 39 кунга камайган. Муз кузда кечроқ ҳосил бўлмоқда, қатор ҳудудларда эса баҳорда вақтидан олдин парчаланмоқда.

Ёпишган муз (припай) – қирғоққа ёпишган ва шамол ёки оқим таъсирида сузиб кетмайдиган муз бўлиб, у Алясканинг маҳаллий жамоалари учун алоҳида аҳамиятга эга: у ов қилиш ва балиқ тутиш жойларига борадиган йўл вазифасини ўтайди, нефть-газ соҳасининг мавсумий муз йўлларини тутиб туради ҳамда қирғоқ чизиғини тўлқинлар эрозиясидан ҳимоя қилади. Муз мавсумининг қисқариши қирғоқларни заифлаштиради ва овчилик учун прогноз қилиб бўлмайдиган шароитларни юзага келтиради.

Айниқса, 2000-йилларнинг бошигача нисбатан барқарор бўлган Бофорт денгизидаги вазият хавотир уйғотмоқда. Ҳозирда у ердаги музлар аввалгидек қирғоқдан узоққа ёйилмаяпти. Тадқиқотчилар буни Арктика денгиз музларининг умумий юқалашиши билан боғламоқда: юқа музлар денгиз тубида ёпишган муз учун “лангар” вазифасини ўтовчи муз тизмаларини камроқ ҳосил қилади.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Антарктида ярим оролининг муз қоплами 2100 йилга бориб 20 фоизга қисқариши кутилаётгани, бу эса глобал денгиз сатҳининг сезиларли даражада кўтарилишига олиб келиши мумкинлиги ҳақида хабар берилган эди.