Эрон расман 10 йиллик ядровий келишувдан чиқди

Эрон 2015 йилда йирик давлатлар билан имзоланган, санкцияларни бекор қилиш ва ядровий дастурга чекловлар жорий этиш эвазига тузилган Қўшма кенг қамровли ҳаракатлар режасини расмий равишда бекор қилди. Бу ҳақда мамлакат Ташқи ишлар вазирлиги хабар берди. 

“Келишувнинг барча бандлари, шу жумладан, ядровий дастурга оид чекловлар ва улар билан боғлиқ механизмлар бекор деб ҳисобланади”, дейилади вазирлик баёнотида.

Мазкур келишув Эрон, Хитой, Россия, АҚШ, Буюк Британия, Франция ва Германия ўртасида имзоланган бўлиб, унинг мақсади Эронни ядровий қурол яратишдан тўхтатиш эди. Бироқ 2018 йилда Дональд Трампнинг қарори билан АҚШ битимдан чиқиб, санкцияларни қайта тиклагач, келишув амалда кучини йўқотди.

Кейинги йилларда битимни қайта тиклашга уринишлар натижа бермади. Жорий йилнинг ёзида Эрон, Исроил ва АҚШ ўртасидаги кескинлик музокараларнинг барча имкониятларини ёпди. Июнь ойида Эрон парламенти МАГАТЭ билан ҳамкорликдан воз кечиш тўғрисидаги қонунни қабул қилди, бунга жавобан Европа давлатлари БМТ санкцияларини “тезкор тиклаш механизми” орқали қайта жорий этди.

Ғарб давлатлари энди Эрон ядровий қуролга эга бўлмаслигини кафолатлайдиган янги келишув излашини айтмоқда. Теҳрон эса бундай музокаралар фақат АҚШ ҳарбий ҳаракатлардан бутунлай воз кечишига кафолат бергандагина бўлишини такидламоқда.

Эслатиб ўтамиз, жорий йилнинг сентябрь ойида Теҳрон БМТ санкцияларининг қайта тикланиши туфайли Эрон халқининг манфаатлари ва ҳуқуқларига зарар етказишга қаратилган ҳар қандай уринишларга жавоб қайтаришини маълум қилган эди.