Ливан араб дунёсида биринчи бўлиб ўлим жазосини бекор қилди

Бугун, 11 август куни Ливан парламенти ўлим жазосини бекор қилиш ва уни мажбурий меҳнат билан умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазосига алмаштириш учун овоз берди. Шу тариқа мамлакат араб дунёсида олий жазодан воз кечган биринчи давлатга айланди. Бу ҳақда ABC News хабар берди.

Қайд этилишича, 128 нафар депутатнинг кўпчилиги ўлим жазосини бекор қилиш учун овоз берган, фақат “Ҳизбуллоҳ” фракцияси қарши чиққан. Залда ҳозир бўлган Адлия вазири Одил Нассар овоз беришни мамлакат учун “тарихий қадам” деб атаган.

Аслида Ливанда 2004 йилнинг январидан бери – мамлакатда норасмий мораторий амал қила бошлаганидан буён ўлим жазолари ижро этилмаётган эди. Шу билан бирга, судлар ўлим ҳукмларини чиқаришда давом этар, аммо улар тўхтатиб қўйилар ёки бошқа жазолар билан алмаштирилар эди. Мораторийнинг мустаҳкамланиши ёки ўлим жазосининг тўлиқ бекор қилинишига эришиб келган ҳуқуқ-тартибот ҳимоячилари парламент қарорини олқишлаган. 

“Ўлим жазоси ўзининг шафқатсизлиги ва ортга қайтариб бўлмаслиги билан ажралиб туради ҳамда ўзбошимчалик, холис бўлмаслик ва хатоликлардан холи эмас”, дейди “Human Rights Watch” ташкилотининг Ливан бўйича тадқиқотчиси Рамзи Қайс.

У мамлакат ҳеч қачон тайинланмаслиги керак бўлган жазодан охир-оқибат бутунлай воз кечишини қўшимча қилган.

Янги ҳукм айнан қандай ижро этилиши ноаниқ: депутатларнинг бир қисми мажбурий меҳнат кўринишидаги жазо шартлари ҳали белгиланмаганини тан олган. Меҳнат ишлари Ливан қонунчилигида белгилаб қўйилган ва суд қарорларида акс этади, аммо сўнгги йилларда деярли қўлланилмаган – қашшоқлашган давлатда гавжум қамоқхоналарда одамларни сақлаш учун маблағ ҳам, имконият ҳам етарли эмаслиги қайд этилади.

Ўлим жазосининг бекор қилиниши парламентда 1990 йилдаги 15 йиллик фуқаролар уруши тугаганидан бери энг йирик бўлган умумий амнистия тўғрисидаги баҳсли қонун муҳокамасига тўғри келди. Ҳужжат айрим истиснолардан ташқари, ҳукм қилинган жангарилар ва наркотик савдогарларининг жазо муддатини қисқартириш ёки уларни озод қилиш имконини беради. Қуролли гуруҳларнинг ҳаракатларидан ҳалок бўлган ёки жабрланган ливанлик ҳарбийларнинг қариндошлари бир неча бор амнистияга қарши норозилик намойишларига чиққан, баъзилари жазонинг енгиллаштирилишига эмас, балки қотилларнинг қатл этилишига умид қилганликларини айтган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Дамашқ суди Суриянинг собиқ президенти Башар Асадни сиртдан ўлим жазосига ҳукм қилгани хабар қилинган эди.