Қатар Бош вазири воситачилик учун Теҳронга боради

Қатар Бош вазири Шайх Муҳаммад бин Абдураҳмон Ол Соний бугун, 27 август куни Эрон пойтахти Теҳронга бориб, АҚШ ва Эрон ўртасида дипломатик мулоқотни қайта тиклаш бўйича воситачилик саъй-ҳаракатларини муҳокама қилади. Бу ҳақда Эрон Ташқи ишлар вазирлиги хабар қилди.

Қатар АҚШнинг Форс кўрфазидаги иттифоқчиси ва Эроннинг қўшниси бўлиб, уруш бошланганидан бери икки томон ўртасида яширин дипломатик канал сифатида иштирок этиб келмоқда. Мамлакат июнь ойида жанговар ҳаракатларни қисқа муддатга тўхтатишга олиб келган келишувга эришишда ҳам муҳим роль ўйнаган.

Бош вазирнинг ташрифи уруш олтинчи ойга яқинлашаётган, бироқ дипломатик келишув бўйича сезиларли натижа кузатилмаётган бир пайтга тўғри келяпти. Айни вақтда жанглар асосан тўхтаган бўлса-да, томонлар нефть таъминоти учун стратегик аҳамиятга эга Ҳормуз бўғози устидан назорат масаласида келиша олмаяпти.

Эрон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Исмоил Бақоийнинг айтишича, Шайх Муҳаммад Теҳронда Қатарнинг воситачилик саъй-ҳаракатларини давом эттириш ва минтақадаги бошқа воқеаларни муҳокама қилади. Қатар Ташқи ишлар вазирлиги эса музокараларда Ҳормуз бўғозида эркин ҳаракатланишни тиклаш ва 28 февралгача бўлган ҳолатга қайтиш масалалари ҳам кўтарилишини билдирган.

Ҳормуз бўғози орқали урушдан олдин дунё нефть таъминотининг қарийб бешдан бир қисми ўтар эди. Бироқ уруш бошланганидан кейин бўғоз орқали нефть оқими кескин камайган. Сўнгги маълумотларга кўра, 24 август куни бўғоздан кунига тахминан 5 миллион баррель нефть ўтган, урушдан олдин эса бу кўрсаткич 20 миллион баррел атрофида бўлган.

Эрон Ислом Инқилоби қўриқчилари корпуси кеча, 26 август куни Эрон ва Уммон Ҳормуз бўғозини ҳамда ундан олинадиган даромадларни тақсимлаш бўйича келишувга эришганини маълум қилган. Бироқ Эроннинг юқори мартабали амалдори келишув ҳали якунига етмагани ва унинг тафсилотлари бўйича музокаралар давом этаётганини билдирган.

Эрон томони бўғоз устидан назоратни музокараларда босим воситаси сифатида сақлаб келмоқда. Теҳрон, шунингдек, бўғоздан ўтувчи кемалардан комиссия ундиришни режалаштирган, АҚШ эса бунга қарши чиққан.

Эрон ва Уммон бир неча ҳафтадан бери бўғоз орқали ҳаракатни назорат қилиш масаласида даврий музокаралар ўтказмоқда. Теҳрон ва Вашингтон эса стратегик сув йўли устидан назоратни таъминлаш учун алоҳида блокадалар жорий қилган.

Қатар Бош вазирининг ташрифи олдидан Қатар Ташқи ишлар вазирлиги Ҳормуздаги кескинликни пасайтириш ва мулоқот учун зарур шароитларни яратиш йўлларини ҳам муҳокама қилиш режалаштирилаётганини билдирган.

БМТнинг Халқаро денгиз ташкилоти маълумотларига кўра, 28 февралдан бери Ҳормуз бўғозида 70 та ҳодиса қайд этилган ва улар оқибатида 19 нафар денгизчи ҳалок бўлган.

Эслатиб ўтамиз, аввалоқ Эрон ва Уммон икки соҳилбўйи давлати сифатида қарийб уч ойдан бери хавфсиз денгиз йўналишини ташкил этиш бўйича жадал музокаралар олиб бораётгани хабар қилинганди.