Zelenskiy Ukrainada rus tilining holati qandayligini aytdi

Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy jurnalistlarning rus tiliga ikkinchi davlat tili maqomi berilishi haqidagi savollariga javob berdi. Bu haqda u o‘zining Telegram-kanalida yozdi.

“Bizning bitta davlat tilimiz bor – ukrain. Ruslar xohlaganida gapirishi mumkin”, deydi u.

Rossiya Prezidenti Vladimir Putin Alyaskada amerikalik mavqedoshi Donald Tramp bilan suhbat chog‘ida rus tili Ukrainada rasmiy tilga aylanishi kafolatlarini talab qilgandi.

Rus tili Ukrainaning davlat tili maqomiga ega emas, lekin u uzoq vaqt davomida mamlakatning janubiy va sharqiy mintaqalarida mintaqaviy til bo‘lgan. Ukraina Konstitutsiyasining 10-moddasida rus tili va milliy ozchiliklarning boshqa tillari erkin rivojlanishi, ulardan foydalanish va himoya qilinishi kafolatlanadi.

Biroq, shu bilan birga, 2019 yilda Ukrainada yangi qonun kuchga kirdi, bu mamlakatda qo‘llaniladigan boshqa tillarga nisbatan ukrain tiliga mutlaq huquqlarni ta’minladi. Qonun talablariga ko‘ra, barcha davlat organlari xodimlari, xizmatchilar, savdo, xizmat ko‘rsatish, ta’lim, tibbiyot, madaniyat va hokazo soha vakillari o‘z xizmat vazifalarini bajarishda ukrain tilini bilishi va undan foydalanishi shart.

Avgust oyida Ukrainaning Davlat tilini himoya qilish bo‘yicha komissari Yelena Ivanovskaya rus tilini Kiyevdan qo‘llab-quvvatlash va alohida himoya qilishni talab qiladigan tillar ro‘yxatidan chiqarib tashlash kerakligini aytdi.

Rossiya Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Mariya Zaxarova Kiyevning rus tilini mintaqaviy tillar ro‘yxatidan chiqarib tashlash haqidagi chaqiriqlarini tanqid qildi va Ivanovskaya “Yevropa Xartiyasiga baland Ukraina pravoslav cherkovining qo‘ng‘iroq minorasidan turib tupurganini” aytdi.

Ivanovskaya ilgari bir necha bor rus tilining alohida maqomini bekor qilish tashabbusini ilgari surgan. Rossiya rasmiylari, o‘z navbatida, Ukrainada rus tili kamsitilganini bir necha bor ta’kidlagan.

Bundan tashqari, 2024 yilda Oliy Rada Ukrainada Rossiya bilan aloqador diniy tashkilotlar faoliyatini taqiqlovchi qonunni qabul qildi. Kiyev bu zaruratni Moskva “boshqa davlatlarning mustaqilligini bostirish va fuqarolarning erkinliklarini cheklash uchun cherkovdan foydalanishi” bilan izohladi.

Bunga javoban Zaxarova Ukraina pravoslav cherkoviga “ta’qibning navbatdagi bosqichi”ni e’lon qildi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Rossiya Tashqi ishlar vazirligining buyurtmasiga ko‘ra Butunrossiya jamoatchilik fikrini o‘rganish markazi (VSIOM) rus tilining Ozarbayjon va O‘zbekistondagi mavqeini o‘rganishi xabar qilingandi.