Ertaga yilning eng uzun kuni bo‘ladi

Ertaga, 21 iyun kuni Shimoliy yarimsharda yilning eng uzun kuni kuzatiladi. Bu haqda “Associated Press” xabar berdi.

Bu hodisa yozgi “quyosh turishi” deb ataladi va u tabiatdagi eng muhim astronomik o‘zgarishlardan biri hisoblanadi. Quyosh osmonda eng uzoq vaqt turib, odamlar eng ko‘p yorug‘likdan bahramand bo‘ladigan damlar boshlanadi.

Janubiy yarimsharda esa bunga teskari holat kuzatiladi. U yerda bu yilning eng qisqa kuni bo‘lib, qish boshlanadi.

“Solstice” so‘zi lotincha “sol” (quyosh) va “stitium” (to‘xtash, pauza) so‘zlaridan kelib chiqqan. Yozgi quyosh turishi quyoshning yil davomida osmonda yuqoriga ko‘tarilishining oxiri bo‘lib, u eng uzun va eng baland yoyni hosil qiladi. Shu kundan keyin u “orqaga chekina” boshlaydi va dekabr oxirigacha har kuni kunlar asta-sekin qisqarib boradi.

“Quyosh turishi” nima?

Yer Quyosh atrofida harakatlanar ekan, u biroz qiyashgan o‘qda harakat qiladi. Shu sababli Quyosh nuri va issiqligi yil davomida Shimoliy va Janubiy yarimsharlarga teng taqsimlanmaydi.

“Quyosh turish”lari – Yer Quyoshga eng kuchli darajada egilgan yoki undan eng uzoq egilgan paytlar bo‘lib, bu holatlarda ikki yarimshar turli miqdorda quyosh nuri oladi va kun bilan tun eng katta farqqa ega bo‘ladi.

Shimoliy yarimsharda yozgi “quyosh turishi” paytida Yerning yuqori qismi Quyoshga eng ko‘p egilgan bo‘ladi. Natijada yilning eng uzun kuni va eng qisqa tuni yuzaga keladi. Bu holat odatda 20–22 iyun oralig‘ida sodir bo‘ladi. Bu yil esa bu kun 21 iyunga to‘g‘ri keladi.

Bunga qarama-qarshi holat qishki “quyosh turishi”da yuzaga keladi: Shimoliy yarimshar Quyoshdan eng uzoq tomonga egiladi va yilning eng qisqa kuni hamda eng uzun tuni kuzatiladi. Qishki quyosh turishi 20–23 dekabr oralig‘ida sodir bo‘ladi.

Eslatib o‘tamiz, joriy yilning 12 avgust kuni osmonda noyob astronomik hodisa – to‘liq quyosh tutilishi sodir bo‘ladi. Ushbu hodisa davomida Oy Quyosh va Yer o‘rtasidan o‘tib, Quyosh nurini to‘liq to‘sadi. Natijada ayrim hududlarda kunduzgi vaqt qisqa muddatga qorong‘ilikka aylanadi.