Dollar keskin tushish ortidan Yangi yilni ko‘tarilish bilan boshladi

2 yanvar kuni AQSH dollari 2026 yilni sezilarli o‘sish bilan boshladi, aksariyat valyutalarga nisbatan o‘tgan yilgi pasayishni yengib o‘tdi, chunki investorlar Federal zaxira tizimi siyosati va jahon bozorlarini yo‘naltirishi mumkin bo‘lgan muhim iqtisodiy ma’lumotlar haftasini kutmoqda. Bu haqda “Reuters” yozmoqda.  

Dollar mavqeini tiklamoqda

Bu tiklanish 2017 yildan beri yillik eng keskin pasayishdan keyin sodir bo‘lmoqda, o‘sish 9 foizdan oshdi, bu boshqa iqtisodiyotlar bilan foiz stavkalari o‘rtasidagi tafovutning qisqarishi va AQSH moliyaviy ahvolidan doimiy xavotirlar, global savdo urushi va Federal zaxira tizimining (FZT) mustaqilligi – bu yil ham dolzarb bo‘lib qolayotgan xatarlar bilan bog‘liq. 

FZT stavkalari qanday?

Kelgusi hafta ma’lumotlar oqimi, ayniqsa 9 yanvardagi bandlik hisoboti, FZTning foiz stavkalarini yanada pasaytirishini ko‘rsatishi kutilmoqda. Bozorlar allaqachon ikkita pasayishni bashorat qilmoqda, garchi bo‘lingan markaziy bank faqat bitta pasayishni prognoz qilgan bo‘lsa-da. 

“Bu ko‘plab baholashlar uchun qulay vaqt bo‘ladi. Oy oxirigacha FZT yig‘ilishi bo‘lmaydi, lekin hali konsensusga erishilgani yo‘q”, deydi Vashingtondagi Monex USA savdo direktori Xuan Peres. 

Unga ko‘ra, AQSH hukumati faoliyatini to‘xtatishi misli ko‘rilmagan va haddan tashqari uzoq davom etdi. Bu esa ma’lumotlarning to‘planishi, talqin qilinishi va to‘liq aniq deb baholanishi yoki tan olinishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. 2 yanvar kuni Yaponiya va Xitoy bozorlari yopiq bo‘lganligi sababli savdo hajmi past bo‘ldi. 

Turli valyutalar savatiga nisbatan dollar kursini o‘lchaydigan dollar indeksi 0,24 foizga ko‘tarilib, 98,48 ni tashkil etdi. Yevro esa 0,25 foizga tushib, 1,1716 dollarga teng bo‘ldi.

Yevro

So‘rov natijalariga ko‘ra, dekabr oyida yevrohududda ishlab chiqarish faolligi to‘qqiz oy ichidagi eng past darajaga tushgan. Valyuta o‘tgan yili 13 foizdan ortiqqa ko‘tarilib, 2017 yildan buyon eng yuqori yillik o‘sishni qayd etgan. 

Funt

Funt sterling 2025 yilda 7,7 foizga ko‘tarilganidan so‘ng, 0,18 foizga pasayib, 1,3445 dollarni tashkil etdi. Bu ham 2017 yildan beri eng katta yillik sakrash bo‘ldi. Investorlar, shuningdek, AQSH Prezidenti Donald Tramp FZTning keyingi rahbarini kim etib tayinlashini kuzatib bormoqda, chunki amaldagi rais Jerom Pauellning vakolat muddati may oyida tugaydi. 

Tramp shu oyda o‘zining Federal zaxira raisi nomzodini tanlaydigan bo‘ldi. Bozor ishtirokchilarining aksariyati Tramp stavkalarni yanada pasaytirish tarafdori bo‘lishini kutmoqda, chunki Prezident Pauell va Federal zaxirani qarz olish xarajatlarini tezroq va kattaroq hajmda pasaytirmagani uchun bir necha bor tanqid qilgan. 

Treyderlar hozirda FZT direktorlar kengashining fikri bo‘lingan holda bashorat qilinayotgan bitta pasayishga nisbatan bu yil ikkita pasayishni to‘liq hisobga olmoqda,

“Biz Markaziy bank mustaqilligi borasidagi xavotirlar 2026 yilda ham davom etishini kutmoqdamiz va FZT rahbariyatining bo‘lajak o‘zgarishini FZT stavkalari bo‘yicha prognozimiz atrofidagi xatarlarning “yumshash” tomonga bo‘lishining bir necha sabablaridan biri deb hisoblamoqdamiz”, deb yozilgan “Goldman Sachs” strateglarining mijozlarga yo‘llagan xatida.

Istisno sifatida iyena

Yaponiya iyenasi 2025 yilda dollarga nisbatan 1% dan kamroqqa ko‘tarilgandan so‘ng, dollarga nisbatan 0,16% ga zaiflashib, 156,91 ga yetdi. U noyabr oyida erishilgan 10 oylik eng past ko‘rsatkich – 157,89 ga yaqin bo‘lib qoldi, bu siyosatchilarning e’tiborini tortdi va Yaponiya Bankining aralashuvi haqidagi kutilgan natijalarni oshirdi. 

Yaponiya Banki o‘tgan yili foiz stavkalarini ikki marta oshirdi, ammo bu iyenaning o‘sishini qo‘llab-quvvatlamadi, chunki investorlar yanada agressiv o‘sish sur’atini kutayotganga o‘xshaydi. 

LSEG (global moliya bozori ma’lumotlari va infratuzilmasi provayderi) ma’lumotlariga ko‘ra,  bozorlar iyul oyidan oldin Yaponiya Bankining yana bir marta stavka ko‘tarilishi ehtimolini 50% dan yuqori deb baholamoqda. Kriptovalyutalar orasida bitkoin 1,64% ga o‘sib, 89 741,61 dollarga yetdi.