Ташиевни президент қилмоқчи эдим – Жапаров (видео)

Қирғизистон Президенти Садир Жапаров Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг собиқ раҳбари Қамчибек Ташиевни 2027 йилги президентлик сайловларига тайёрламоқчи бўлганини маълум қилди. Бу ҳақда Жапаров журналист Али Токтакуновга берган интервьюсида сўз очди.

Президентнинг айтишича, у 2027 йилги сайловларда ўзининг номзодини қўймасликни ва Ташиев президентликка даъвогарлик қилиши учун шароит яратишни режалаштирган.

“Менинг шахсий режам 6 йил ишлаб, 2027 йилда сайловда қатнашмаслик эди. Агар Қамчи ўша вақтга келиб тайёр бўлса, яхши ишласа ва тажриба орттирса, унинг сайловда қатнашишини истагандим. Ўзим қатнашмай, Қамчини президент қилмоқчи эдим ва дам олишга кетмоқчи эдим”, деган Жапаров.

Унинг таъкидлашича, Жапаров бу ҳақдаги фикрини Ташиевга тахминан 2 йил аввал айтган.

Шу билан бирга, Қирғизистон раҳбари Ташиевнинг асосий камчилиги яқинлари ва атрофидаги одамлар фаолиятини назорат қила олмаганида бўлганини қайд этган.

“У 5 йил яхши ишлади. Бироқ битта камчилиги бор эди: яқинлари, синфдошлари, курсдошлари ва атрофидаги одамларни назорат қила олмади. Айнан шунинг учун лавозимидан кетди”, деган Жапаров.

Президентнинг сўзларига кўра, Қамчибек Ташиев лавозимидан кетганидан кейин айрим ҳолатлар юзага чиққан ва сиёсатчининг ўзи ҳам хатога йўл қўйганини тан олган. Шунингдек, Жапаров ҳозирда Ташиевни давлат хизматига қайтариш режалари йўқлигини ҳам билдирган.

“Биз дўст бўлиб қоламиз, лекин уни давлат хизматига қайтариш ниятим йўқ. Ҳозир у дам олиши керак”, деган Қирғизистон Президенти.

Шу билан бирга, Жапаров Ташиев билан президентлик лавозимини навбатма-навбат эгаллаш бўйича ҳеч қандай келишув бўлмаганини таъкидлаган.

“Аввал сен президент бўласан, кейин мен бўламан, деган келишув бўлмаган”, дея қўшимча қилган у.

Маълумот учун, Қирғизистон Конституциясига кўра, президент умумхалқ овоз бериш йўли билан сайланади. Шунингдек, президентлик сайловлари икки босқичли тизим асосида ўтказилади ва навбатдаги президент сайлови 2027 йил январь ойига белгиланган.

Эслатиб ўтамиз, июль ойи бошида Бишкекнинг Биринчи май туман суди мазкур иш бўйича ҳукм чиқарган эди. Суд Қамчибек Ташиев, Қурманқул Зулушев, Нурланбек Турғунбек ўғли ҳамда мурожаатни имзолаган яна беш нафар шахсни ҳокимиятни зўрлик билан эгаллашга тайёргарлик кўришда айбдор деб топган.

Уларнинг ҳар бирига 4 йил озодликдан маҳрум этиш ва мол-мулкни мусодара қилиш жазоси тайинланган. Бироқ суд ушбу жазони 3 йиллик пробация назорати билан алмаштирган.

Ташиев истеъфоси

Жорий йилнинг 10 февраль куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси – Бош вазир ўринбосари Қамчибек Ташиев Президент Садир Жапаровнинг фармони билан лавозимидан озод этилди. У ўз қарорини “жамиятда бўлинишга йўл қўймаслик” истаги билан изоҳлади. Қамчибек Ташиевнинг ўзи бу ҳақда Германияда юрак операциясидан сўнг режали текширувда бўлганида хабар топганини маълум қилди.

Ташиев ортидан унинг биринчи ўринбосари Қурбонбек Авазов, киберхавфсизлик маркази директори Даниэль Рисалиев ва Антитеррор маркази директори Элизар Сманов ишдан олинди. Абдукарим Алимбоев Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) раисининг биринчи ўринбосари лавозимидан озод этилиб, Давлат чегара хизмати раиси этиб тайинланди. Унинг ўрнини Хавфсизлик кенгаши котиби лавозимида ишлаб келаётган Рустам Мамасадиқов эгаллади. 

2020 йилдан буён Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг 9-хизмати бошлиғи ва раис ўринбосари лавозимида ишлаб келган Жумгалбек Шабданбеков Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси вазифасини вақтинча бажарувчи этиб тайинланди.

Шунингдек, шу куннинг ўзида Чегара хизмати давлат қўмитаси таркибидан чиқарилди.

Жапаров ва Ташиев тандеми

Маълумот учун, Қамчибек Ташиев 2020 йил 16 октябрь куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси этиб тайинланган эди. Фармонни 2020 йил 5–6 октябрь воқеаларидан сўнг президент вазифасини бажарувчи сифатида Садир Жапаров имзолаган.

Қамчибек Ташиев ва амалдаги Президент Садир Жапаров ўртасидаги кўп йиллик муносабатлар мамлакатдаги энг барқарор ва таъсирли сиёсий иттифоқлардан бири сифатида баҳоланиб келган. Уларнинг ҳамкорлиги ҳокимият тепасига келишидан анча олдин бошланган: 2010 йиллар бошида улар бир неча бор сиёсий жараёнларда бир томонда бўлган, 2012 йилдаги умумий жиноий эпизодни ҳам бирга бошдан кечирган, бу эса уларнинг шахсий яқинлигини янада мустаҳкамлаган.

2020 йил октябрь воқеаларидан сўнг тандем якуний шаклга келди: Садир Жапаров Президент лавозимини эгаллади, Қамчибек Ташиев эса МХҚ раҳбари этиб тайинланиб, куч блокининг асосий таянчига айланди. Айнан у энг шов-шувли ишларни назорат қилган, куч сиёсатини шакллантирган ва амалда Президент жамоасининг энг яқин ишончли шахсларидан бири бўлиб келган.

Экспертлар орасида уларнинг иттифоқи кўпинча мамлакатдаги энг мустаҳкам сиёсий дуэт деб аталарди, Қамчибек Ташиев атрофидаги ҳар қандай кадр ўзгаришлари эса ҳокимият конфигурациясидаги жиддий ўзгаришлар белгиси сифатида қабул қилинар эди.

Сўнгги пайтларда сиёсий доираларда махсус хизмат раҳбарининг бўлажак Президент сайловларида иштирок этиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалган эди. Қамчибек Ташиев эса бир неча бор президентлик пойгасида қатнашмоқчи эмаслигини ва Садир Жапаровни қўллаб-қувватлашини маълум қилган.