Сатурннинг жанубий қутбида ўн бурчакли гигант тузилма топилди

“Хаббл” космик телескопи Сатурннинг жанубий қутби яқинида ўн бурчак (декагон) шаклидаги янги атмосфера ҳосиласини қайд этди. Бу ҳақдаги тадқиқот “ScienceDaily” журналида эълон қилинди.

Қайд этилишича, NASA’нинг Годдард номидаги космик парвозлар маркази ва Басклар мамлакати университети астрономлари “Хаббл” космик телескопи суратларини ҳамда Сатурннинг жанубий қутбида илк бор аниқланган гигант атмосфера тўлқинини ўрганиб чиққан. 40 йилдан ортиқ вақтдан бери кузатилаётган машҳур шимолий гексагондан фарқли ўлароқ, ўн бурчакли тузилма яқинда шаклланган. 

Тўлқинсимон чизиқ шаклидаги ҳосиланинг илк белгиларини ҳаваскор астрономлар Тревор Бэрри ва Жан-Поль Оже 2024 йилда OPAL лойиҳаси маълумотларини ўрганиш жараёнида пайқаган. Кейинчалик “Хаббл” телескопининг 2025 йилги суратлари бу тузилма аниқ ўн бурчакли шаклга айланганини тасдиқлаган. Басклар мамлакати университетидан тадқиқот раҳбари Агустин Санчес-Лавеганинг сўзларига кўра, олимлар 1990 йилдан бери шимолий гексагоннинг аналогини қидирган, аммо “Кассини” каби аппаратлар бунга ўхшаш ҳеч нарсани қайд этмаган.

Суратлар тўлқиннинг оқими ичида жойлашганини ва атмосферанинг бир нечта қатламини бирданига қамраб олган ҳолда унинг ичкарисига чуқур кириб боришини кўрсатган. NASA тадқиқотчиси Эми Саймоннинг таъкидлашича, асосий жумбоқ – бу тузилманинг сўнгги бир неча йил ичида тўсатдан пайдо бўлиш сабабларида. Олимлар декагон доимий объект бўлиб қоладими ёки вақт ўтиши билан тарқалиб кетадими – шуни тушуниш учун “Жеймс Уэбб” телескопи ёрдамида кузатувларни давом эттиришни режалаштирмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ NASA Флоридадаги Кеннеди номидаги космодромдан қиймати тахминан 4 миллиард долларга тенг янги “Nancy Grace Roman Space Telescope” космик телескопини фазога учиргани ҳақида хабар берилган эди.