Санкциялар қайта жорий этилса ҳам, Эрон уларни енга олади – Пезешкиён 

Эрон Президенти Масъуд Пезешкиён бугун, 20 сентябрь куни давлат телевидениеси орқали мамлакати ҳар қандай “снепбэк” жараёни орқали санкциялар қайта жорий этилса ҳам, уларни енгиб ўта олишини таъкидлади. Унинг бу баёноти БМТ Хавфсизлик Кенгаши Эронга нисбатан санкцияларни доимий равишда бекор қилишни рад этганидан сўнг янгради.

“Снепбэк йўлни тўсади, аммо ақл ва фикр йўлни очади ёки барпо қилади. Улар бизга тўсқинлик қила олмайди. Улар Натанз ёки Фордовни (жорий йил июнь ойида АҚШ ва Исроил зарба берган ядро иншоотлари) уриб йиқитиши мумкин. Лекин улар билмайди: Натанзни одамлар қурган ва яна одамлар тиклайди”, деди Пезешкиён.

Кеча, 19 сентябрь куниги қарор Британия, Франция ва Германиянинг ўтган ойдаги талабидан кейин қабул қилинди. Улар Эронни 2015 йилда дунё давлатлари билан тузилган ядровий келишув шартларига амал қилмаётганликда айблаб, 30 кунлик жараённи ишга туширган эди. Эрон эса ядровий қурол яратиш нияти йўқлигини таъкидлайди.

“Биз ҳеч қачон ортиқча талаблар олдида таслим бўлмаймиз, чунки вазиятни ўзгартириш қудратига эгамиз”, деди Пезешкиён.

“Снепбэк” жараёни орқали агар Теҳрон ва Европа давлатлари бир ҳафта ичида кечиктириш ҳақида келишувга эриша олмаса, БМТ санкциялари қайта жорий этилади. Унда қурол-яроғ эмбаргоси, уран бойитиш ва қайта ишлаш тақиқлари, ядровий қурол ташиши мумкин бўлган баллистик ракеталарга оид фаолият чекловлари, жаҳон миқёсида активларни музлатиш ва эронлик шахс ҳамда ташкилотларга саёҳат тақиқлари қайта киритилади.

Кеча, 19 сентябрь куни 15 аъзога эга БМТ Хавфсизлик Кенгаши санкцияларни доимий равишда бекор қилиш тўғрисидаги резолюцияни қабул қилмади. Россия, Хитой, Покистон ва Жазоир “ҳа” деб овоз берди, тўққиз давлат қарши чиқди, иккиси бетараф қолди. Бу қарор Нью-Йоркда БМТ Бош Ассамблеясида дунё етакчилари, жумладан, Пезешкиён иштирок этаётган бир вақтга тўғри келди.

“Дипломатия эшиги ёпилгани йўқ, аммо ким билан ва қай асосда мулоқот қилишни Эроннинг ўзи ҳал қилади. Бу қарор дипломатияни заифлаштиради ва тарқалишнинг олдини олиш бўйича хавфли оқибатларга олиб келиши мумкин”, деди Эроннинг БМТдаги элчиси Амир Саид Ираваний овоз беришдан сўнг.

Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Аракчий келаси ҳафта Нью-Йоркда европалик мавқедошлари билан учрашиши кутилмоқда.

Британия, Франция ва Германия санкцияларни қайта жорий этишни олти ойга кечиктиришга рози бўлишини билдирган, агар Эрон:

• БМТ ядровий инспекторларига кириш имконини тикласа;
• бойитилган уран захирасига оид хавотирларни бартараф этса;
• АҚШ билан мулоқотга киришса.

“Биз “йўқ” деб овоз бердик, лекин бу ҳақиқий дипломатия имкониятларини тўсмайди. Санкцияларни қайта жорий этиш кейинчалик уларни дипломатик йўл билан олиб ташлаш имконини истисно этмайди”, деди АҚШнинг муваққат элчиси Дороти Ши.

Россия ва Хитой Европа давлатларининг “снепбэк” талабини рад этди.

“Бу қадам музокараларни қайта тиклашга қаратилган дипломатик ҳаракатларга зарар етказади ва ҳатто олдиндан кўра олмайдиган фожиали оқибатларга олиб келиши мумкин. Йиллар давомида қилинган дипломатик саъй-ҳаракатлар бир зумда йўқ бўлиши эҳтимоли бор”, деди Хитойнинг БМТдаги элчиси Фу Цунг.