“Газпром” Туркиядаги газ марказини қуриш режаларини тўхтатди

Россиянинг “Газпром” корпорацияси Туркияда янги газ тақсимлаш марказини яратиш режаларини жимгина тўхтатди ва шу билан Украинада Россия уруши бошланганидан кейин йўқолган Европа бозорларида ўз ўрнини тиклаш учун потенциал имкониятни ёпди. Бу ҳақда кеча, 3 июнь куни “Bloomberg” хабар берди.

Аввалроқ Россия расмийлари “Шимолий оқим” орқали етказиб беришни тўхтатиш ва Украина ҳудуди орқали транзитни бекор қилиш муносабати билан бундай марказни яратиш имкониятини кўриб чиққан эди. Бир неча ойлик вариантларни ўрганиб чиққандан сўнг, “Газпром” бу қадам амалий эмас деган хулосага келди ва асосан лойиҳа устида ишлашни тўхтатди.

2022 йил октябрь ойида Россия Президенти Владимир Путин бу ташаббус ҳақида омма олдида гапирди. Унинг фикрига кўра, гап йилига 55 миллиард кубометр ҳақида кетаётган мумкин, бу тахминан “Шимолий оқим” қувватига тенг бўлади. Уни амалга ошириш Қора денгиз бўйлаб қиммат қувурларни ётқизишни талаб қилади, лекин Россия раҳбари лойиҳа охир-оқибатда “иқтисодий жиҳатдан фойдали” ва Европанинг бошқа йўналишларига қараганда ишончлироқ бўлиши мумкин, деб ҳисоблайди.

“Туркия марказини яратиш ғояси “Газпром”дан чиқмаган ва Кремлга яқин сиёсий доираларда пайдо бўлган бўлиши мумкин эди”, деб ёзади “Bloomberg”. 

Корпорация менежерлари дастлаб Путин концепцияни омма олдида тарғиб қилаётганини эшитиб ҳайрон бўлган. Шунга қарамай, газ гигантининг экспорт бўлими режа устида фаол ишлай бошлаган. Анқаранинг дастлабки қизиқиши ва Москванинг 2022 ва 2023 йилларда музокаралар бир неча ой давом этишига кафолат берганига қарамай, лойиҳа олдинга силжимаган.

”Тафсилотлар ишлаб чиқилгач, “Газпром”нинг қизиқиши тобора совиди. Оқибатда Туркия газни мустақил равишда сотмоқчи бўлган, Россия корпорацияси эса уни манфаатдор бўлмаган етказиб берувчи сифатидагина ҳаракат қилади”, дейилади агентлик хабарида.

Бундан ташқари, Туркиянинг Жанубий Европага экспорт қилинадиган фойдаланилмаётган газ қувурлари йўқ. Туркиянинг Греция ва Болгарияга ўтадиган қувурлари қуввати сезиларли қўшимча етказиб бериш учун жуда чекланган. 

“Бу омил нархларни шакллантириш потенциалига эга бўлган тўлиқ кўламли турк марказини яратиш истиқболларини бузди”, деб таъкидлади нашр манбаларидан бири. 
Бундан ташқари, Европа Иттифоқи ҳам 2027 йил охиригача Россия газининг импортини бутунлай тақиқлашга тайёрланмоқда. 

Европа Иттифоқи маълумотларига кўра, Европа Иттифоқига аъзо давлатлар томонидан импорт қилинадиган Россия қувур линияси газининг улуши 2021 йилдаги умумий импортнинг 40% дан 2023 йилда 8% атрофида камайган. Бироқ танкерлар томонидан етказиб бериладиган суюлтирилган газни ҳисобга олган ҳолда, у 15% ни ташкил этган. Европа Иттифоқининг Россиядан газга қарамлигини камайтиришнинг калити АҚШ ва Қатардан суюлтирилган газ сотиб олиш ҳажмининг ошиши эди. Бироқ, бу беихтиёр Европа бозорига арзон нархларда сотиладиган Россия суюлтирилган газини етказиб беришнинг кескин ўсишига олиб келган.