Дунёда “катта қарздор еттилик” пайдо бўлди – ОАВ

Дунёнинг еттита йирик иқтисодиётида юқори фоиз ставкалари шароитида қарз юки ҳаддан ташқари ошган. Бу эса “девальвация доминоси” хавфини юзага келтиради. Бу ҳақда “Foreign Policy” хабар берди.

Тадқиқотда айтилишича, вазият 90 йиллардаги молиявий инқирозларга ўхшайди, аммо “анча катта миқёсда”. Халқаро валюта жамғармасига кўра, Канада, Франция, Япония, Испания, Италия, Буюк Британия ва АҚШда давлат қарзи ЯИМнинг 100 фоизидан ошган.

Иқтисодчи Дэниэль Альтман уларни D7 – “катта қарздор еттилик” деб атади. Бу ном глобал иттифоқ G7 аналогияси асосида танланган бўлиб, энг йирик халқаро қарздор давлатлар гуруҳини билдиради.

“Бундай воқеалар огоҳлантиришсиз бошланиши ва бош айланадиган тезликда кучайиши мумкин”, дея огоҳлантиради эксперт.

Унинг фикрича, D7 давлатларининг исталган бирида девальвация юз берса, бу “учта иқтисодий механизм” сабаб қолганларига ҳам тарқалади.

Биринчиси – бу “қўшнини вайрон қил” деган классик сиёсат бўлиб, унда инқирозга қарши чоралар бир мамлакатда қабул қилинади, аммо унинг қўшни давлатларга салбий таъсири ҳисобга олинмайди.

Иккинчиси – инвесторларнинг хатти-ҳаракатига боғлиқ бўлиб, бунда улар хавфларни қайта баҳолайди ва портфелларини қайта кўриб чиқади. Масалан, АҚШ долларининг қадрсизланиши юз берса, инвестиция фондлари бошқарувчилари Канада активларини сотишни бошлайди.

Учинчиси – Марказий банкларнинг ўз валюта захиралари тузилмасига тааллуқли бўлиб, бу захираларнинг бир қисми бошқа мамлакат валюталарида ифодаланади. Шу боис улардан бирининг қадрсизланиши автоматик равишда умумий валюта захиралари ҳажмини камайтиради.