Яқин Шарқдаги урушнинг 13-куни: қурбонлар кўпайди, ҳужумлар шиддати ошди

Бугун, 12 март куни АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий амалиётининг 13-куни бошланди. Можаро давом этар экан, Яқин Шарқнинг бир қатор ҳудудларида ракета ва дрон ҳужумлари, киберҳужумлар ҳамда денгиздаги кескинлик кучаймоқда. Бу жараён глобал энергетика бозорига ҳам таъсир кўрсатиб, нефть нархларининг кескин ошишига олиб келди.

Эрон Президенти урушни тугатиш учун рақибларига шарт қўйди 

Эроннинг БМТдаги доимий вакили Амир Саид Иравани маълум қилишича, 28 февралдан бери давом этаётган ҳужумлар оқибатида мамлакатда камида 1348 нафар тинч аҳоли ҳалок бўлган, 17 мингдан ортиқ киши жароҳат олган. UNICEF’нинг қайд этишича, қурбонлар орасида 1100 дан ортиқ бола бор. Ташкилот вазиятни фалокатли гуманитар инқироз деб баҳоламоқда.

Эрон Президенти Масъуд Пезешкиён урушни тўхтатиш учун учта асосий шартни илгари сурган. Унинг айтишича, можаро фақат қуйидаги талаблар бажарилган тақдирдагина тугатилиши мумкин: Эроннинг қонуний ҳуқуқлари тан олиниши, етказилган зарар учун товон пули тўланиши ва келажакдаги ҳарбий ҳужумларнинг олдини олиш учун қатъий халқаро кафолатлар берилиши. Теҳрон бир вақтнинг ўзида қарши ҳужумларини давом эттиришини ҳам билдирган.

Кибермакондаги уруш

Можаро кибермаконда ҳам давом этмоқда. Эрон билан алоқадор экани айтилаётган “Handala” хакерлар гуруҳи АҚШнинг тиббий технологиялар ишлаб чиқарувчи “Stryker” компаниясига киберҳужум уюштирганини маълум қилди. Уларнинг иддаосига кўра, ҳужум оқибатида компания тармоғи ишдан чиқарилган ва 50 терабайт маълумот ўғирланган. Хакерлар бу ҳаракатни Эроннинг Миноб шаҳридаги мактабга берилган зарбага жавоб деб атаган.

Денгиз йўлларидаги кескинлик

Эрон Олий раҳбари Мужтабо Хоманаийнинг катта маслаҳатчиси Яҳё Раҳим Сафавий эса давлат телевидениесида чиқиш қилиб, АҚШ Президенти Дональд Трампни кескин танқид қилди. У Трампни “коррупционер ва энг аҳмоқ Америка Президенти ҳамда шайтоннинг ўзи”, деб атади. Шунингдек, минтақадаги кескинлик денгиз йўлларига ҳам таъсир қилмоқда. Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси огоҳлантиришларга бўйсунмаган икки кемага қарата ўқ узганини маълум қилди. Шу билан бирга, Уммон ҳарбийлари Ҳормуз бўғозида ҳужумга учраган Таиланд байроғи остидаги кемадан 20 нафар денгизчини қутқарган.

Минтақа давлатлари ҳамон ҳужумлар нишонига айланмоқда

Эрон ва унинг иттифоқчилари ҳам ҳарбий ҳаракатларни давом эттирмоқда. Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси Ливандаги “Ҳизбуллоҳ” ҳаракати билан бирга Исроил ҳудудларига қўшма ракета зарбалари берганини билдирди. Исроил армияси эса Эрондан мамлакат ҳудуди томон учирилган ракеталарни аниқлаганини маълум қилди. Минтақадаги бошқа давлатлар ҳам ҳужумлар нишонига айланган. Саудия Арабистони Мудофаа вазирлиги “Шайбаҳ” нефть конига йўналтирилган бир нечта дронлар йўқ қилинганини билдирди. БАА эса Эрон томонидан учирилган 6 та баллистик ракета, 7 та круиз ракетаси ва 39 та дрон тутиб олинганини маълум қилди. Қувайтда ушланган дрон қолдиқлари сабаб электр узатиш линияларининг бир қисми ишдан чиққан. Уммондаги “Салалаҳ” портида дрон ҳужуми оқибатида ёқилғи резервуарлари зарар кўрган. Исроил мудофаа вазири Исраэл Кац ҳарбий операция муддати ҳақида гапирди. Унинг сўзларига кўра, амалиёт барча мақсадларга эришилмагунча давом этади. Уруш бошланганидан бери 14 нафар Исроил аскари яраланган. Мамлакат Соғлиқни сақлаш вазирлиги сўнгги 24 соат ичида 179 киши жароҳат олганини маълум қилди. 

Ливан уруш ўчоғи ичида

Исроил армияси Ливан пойтахти Байрутнинг жанубий қисмидаги Даҳия ҳудудида “Ҳизбуллоҳ” инфратузилмасига қарши кенг кўламли ҳужумлар бошлаганини ҳам билдирди. Ливан Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотига кўра, Байрутга берилган зарба оқибатида 7 киши ҳалок бўлган, 21 киши яраланган. Умуман олганда, Ливанда можаро бошланганидан бери 630 дан ортиқ киши ҳалок бўлган, 800 мингга яқин одам уйини тарк этишга мажбур бўлган.

Нефть муаммоси

Дональд Трамп Эрон аллақачон мағлубиятга учраганини таъкидлади. Шу билан бирга, у урушга қарамай, Эрон терма жамоасининг футбол бўйича бўлажак Жаҳон чемпионатида иштирок этишини мамнуният билан қабул қилишини айтди. 

Пентагон брифингида эса урушнинг иқтисодий қиймати ҳақида маълумот берилди. Унга кўра, можаронинг биринчи ҳафтаси АҚШга 11,3 миллиард доллардан ортиқ маблағга тушган. Уруш глобал иқтисодиётга ҳам таъсир кўрсатмоқда. Форс кўрфазидаги хавфсизлик таҳдидлари сабаб нефть нархи бир баррель учун 100 долларгача кўтарилди. Бозорни барқарорлаштириш учун Халқаро энергетика агентлиги 400 миллион баррель хом нефть чиқаришни режалаштирмоқда. АҚШ эса бунга 172 миллион баррель билан ҳисса қўшишини маълум қилган.