Тўқаев бир палатали парламент ваколатларини кенгайтиришни таклиф қилди

Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Тўқаев бўлажак ислоҳот давомида бир палатали парламентнинг ҳокимият тармоқларини шакллантириш бўйича ваколатларини кенгайтириш ташаббуси билан чиқди. 

“Амалдаги конституцияга кўра, ўзингизга маълум, Конституциявий суд, Олий тафтиш палатаси ва Марказий сайлов комиссиясини шакллантириш ваколатлари Мажлис, Сенат  (парламентнинг қуйи ва юқори палаталари - таҳр.) ва президент ўртасида тенг тақсимланган. Энди эса ушбу муҳим давлат тузилмаларининг барча аъзоларини тайинлаш фақат парламент розилиги билан амалга оширилиши таклиф қилинмоқда”, дейди Тўқаев Миллий қурултой йиғилишида

Унинг сўзларига кўра, мамлакат олий вакиллик органи депутатларига президент тақдимига биноан Олий суднинг барча судьяларини сайлаш ваколатини бериш таклиф қилинмоқда. 

“Бу Қозоғистон парламентаризмини ривожлантириш, ҳокимият тармоқлари ўртасидаги ўзаро тийиб туриш ва мувозанат тизимини мустаҳкамлаш йўлидаги катта қадамдир”, дея тушунтирди Президент. 

Бир палатали парламент

Аввалроқ Тўқаев халққа мурожаатида Қозоғистонда бир палатали парламент тузишни таклиф қилган эди. Унинг нуқтаи назарича, бундай ислоҳот жамиятда атрофлича муҳокама мавзусига айланиши керак. Тўқаев бунга камида бир йил кетишини, 2027 йилда эса умуммиллий референдум ўтказиш, кейин эса конституцияга зарур ўзгартиришлар киритиш мумкинлигини айтди. Унинг фикрича, бир палатали олий қонун чиқарувчи орган фақат партия рўйхатлари бўйича сайланиши керак, бу эса дунёда кенг тарқалган парламент анъанасига мос келади. 

Ҳозирда Қозоғистон парламенти икки палатадан иборат. Мажлисда 98 нафар депутат бўлиб, улардан 69 нафари партия рўйхатлари бўйича, 29 нафари бир мандатли округлар бўйича сайланади. Ваколат муддати беш йил. Сенат 50 нафар қонун чиқарувчидан иборат – мамлакат минтақаларидан 2 нафардан, яна 10 нафарини президент тайинлайди. Ваколат муддати олти йил, сенаторларнинг ярми ҳар уч йилда қайта сайланади.