Rossiya yadroviy shartnoma bo‘yicha taklifiga AQSHdan javob kutmoqda

Rossiyaning Strategik hujum qurollarini qisqartirish to‘g‘risidagi shartnoma – “Yangi START” doirasida joriy etilgan cheklovlarni bir yilga uzaytirish tashabbusiga AQSH tomonidan rasmiy javob berilmadi. Ayni paytda “Yangi START” Rossiya va AQSH o‘rtasida amal qilib kelayotgan yadroviy qurollar ustidan nazoratga oid yagona shartnoma hisoblanadi. Bu haqda bugun, 30 yanvar kuni “Reuters” xabar berdi.

Qayd etilishicha, Rossiya Prezidenti Putin 2025 yilning sentyabr oyida “Yangi START” shartnomasini yana bir yil davomida uzaytirishni taklif qilgan. AQSH Prezidenti Donald Tramp shartnoma tugashiga bir necha kun qolgan bo‘lsa-da, hali bu taklifga rasman javob bermadi.

Rossiya Xavfsizlik kengashi raisi o‘rinbosari Dmitriy Medvedev “Yangi START” shartnomasi joriy yilning 5 fevral kuni o‘z kuchini yo‘qotishini ma’lum qilgandi. Uning so‘zlariga ko‘ra, agar kelishuv muddati uzaytirilmasa, yadroviy qurollarni cheklash va nazorat qilish sohasidagi xalqaro huquqiy tizimda jiddiy bo‘shliq yuzaga kelishi mumkin. Bu esa global strategik barqarorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

“Rossiya tashabbusini amalga oshirish global xavfsizlikni mustahkamlash va Qo‘shma Shtatlar bilan strategik muloqotni kengaytirishga xizmat qilishi mumkin. Biroq, hozirga qadar Vashingtondan taklifimizga asosli rasmiy javob olmadik”, dedi Medvedev.

Medvedevning eslatishicha, Rossiya 2023 yilda shartnomadagi ishtirokini to‘xtatishga majbur bo‘lgan. Moskva bu qaror kelishuvning mazmuni bilan emas, balki AQSH tomoni uning qoidalariga rioya qilishda mas’uliyatsizlikka yo‘l qo‘ygani bilan izohlagan. 

Ma’lumot uchun, “Yangi START” shartnomasi 2010 yilda AQSHning o‘sha paytdagi Prezidenti Barak Obama va Rossiya Prezidenti Dmitriy Medvedev tomonidan imzolangan. Kelishuv ikki davlat o‘rtasida strategik hujum qurollarini cheklashni nazarda tutib, yadroviy mojaro xavfini kamaytirishga qaratilgan.

Shartnoma shartlariga ko‘ra, har bir tomon joylashtirishi mumkin bo‘lgan strategik yadroviy jangovar kallaklar soni 1550 tadan oshmasligi, ularni yetkazib berishga mo‘ljallangan ballistik raketalar va strategik bombardimonchi samolyotlar soni esa 700 birlik bilan cheklanadi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Moskva AQSHning Rossiya imperiyasining qarzini to‘lash talabiga javob bergani haqida xabar berilgandi.