Оқ уйга борган европаликлар нима хоҳлайди?

АҚШ Пезиденти Дональд Трамп ўзи, Россия Президенти Владимир Путин ва Украина Президенти Владимир Зеленский ўртасида уч томонлама учрашув ўтказишга интилаётган бир пайтда, Франция Президенти Эммануэль Макрон Европа етакчисилари ҳам музокара столида бўлишини таклиф қилади. Бу ҳақда у бугун, 19 август куни Оқ уйдаги йиғилишда сўз очди.

“Ўйлайманки, бундан кейин тўрт томонлама учрашув керак бўларди. Чунки биз хавфсизлик кафолатлари ҳақида гапирганда, бутун Европа қитъаси хавфсизлиги ҳақида гапирамиз”, деди у.

Урушни тугатиш йўлида ишлаётган Трамп ҳеч бўлмаганда яқин муддатда бу ғояга илиқлик қилиши даргумон. Аммо Макроннинг фикри бугунги музокараларда нафақат Украина, балки Европанинг қолган қисми учун қанчалик хавф туғдираётганини таъкидлайди.

НАТО Бош котиби Марк Рюттенинг айтишича, АҚШ Президенти Дональд Трампнинг Украина учун хавфсизлик кафолатлари таклифи Украина учун потенциал тинчлик келишувини таъминлашда “ютуқ” бўлади.

“Мен хавфсизлик кафолатларида иштирок этишга тайёрман, деганингиз катта қадамдир, бу ҳақиқатан ҳам ютуқ ва у ҳамма нарсани ўзгартиради. Шунинг учун ҳам сизга раҳмат”, деди Рютте Оқ уйда Украина Президенти Владимир Зеленский ва Европа етакчилари билан бўлиб ўтган кўп томонлама учрашувда Трампга.

Аввалроқ Овал кабинетда Зеленский билан бирга сўзлаган Трамп потенциал тинчлик келишувини сақлаб қолиш учун Украинага АҚШ қўшинларини юборишни истисно қилмади. 

“Бу ҳақда сизга хабар берамиз, эҳтимол бугун, бироздан кейин”, деганди Трамп.

Рютте, шунингдек, АҚШ Президентига Россия Президенти Владимир Путинни тинчлик музокаралари столига муваффақиятли олиб келгани учун миннатдорлик билдирди.

Германия канцлери Фридрих Мерц эса Оқ уйда Дональд Трамп ва Владимир Зеленский билан бўлиб ўтган учрашувда Россия ва Украина ўртасидаги можаро бўйича янада жиддий музокаралар олиб бориш учун “йўл очиқ” деди. Мерцнинг айтишича, Трамп бу йўлни 15 август куни Аляскада АҚШ Президенти Россия Президенти Владимир Путин билан учрашганидан кейин очган.

“Энди мураккаб музокаралар учун йўл очиқ”, деди у.

Мерц яна бир бор таъкидладики, Европа етакчилари яна музокаралар ўтказилгунга қадар ўт очишни тўхтатишга интилмоқда.

“Кейинги учрашув ўт очишни тўхтатмасдан ўтишини тасаввур қила олмайман. Шундай экан, келинг, бунинг устида ишлайлик”, деди у. 

Еврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйен эса ҳар бир бола ўз оиласига қайтиши кераклигини айтди.

“Биз сиз билан Украина учун адолатли ва мустаҳкам тинчлик ўрнатиш, қотилликни тўхтатиш бўйича ҳамкорлик қилиш учун келдик”, дейди у.

“Биз кўплаб муҳим мавзулар ҳақида гаплашамиз. Биринчиси, хавфсизлик кафолатлари, бу қайта такрорланмаслигига қандай ишонч ҳосил қилиш керак, бу ҳар қандай тинчликнинг дастлабки шарти”, деди Италия Бош вазири Жоржия Мелони.

“Биз нафақат Украина, балки Европа ва Буюк Британия хавфсизлиги ҳақида ҳам гапираяпмиз, шунинг учун ҳам бу жуда муҳим масала”, деди Буюк Британия Бош вазири Кир Стармер.

Финландия Президенти Александр Стуббнинг сўзларига кўра, Финляндия Россия билан чегарадош ва Иккинчи жаҳон уруши даврида бу мамлакат билан ўз тажрибасига эга бўлган.

“Бугун биз ушбу стол атрофида бўлганимиз жуда рамзий маънога эга, яъни Европа жамоаси ва Америка Қўшма Штатлари Украинага ёрдам бермоқда.
Биз 1944 йилда ечим топдик ва ишончим комилки, биз 2025 йилда Россиянинг босқинчилик урушини тўхтатиш, барқарор, адолатли тинчликни топиш ва қўлга киритиш учун ечим топа оламиз”, деди у.

Зеленский эса қуйидаги фикрларни илгари сурди:

“Ҳаммамиз бу урушни тугатиб, Россияни тўхтатмоқчимиз
Биз хавфсизлик кафолатлари ҳақида кўпроқ гаплашамиз. Қўшма Штатлар бундай кучли сигнални бериши ва хавфсизлик кафолатларига тайёрлиги жуда муҳим.
Бу Трамп билан ҳозиргача бўлган энг яхши суҳбат бўлди.
Украина Трамп билан уч томонлама учрашувдан хурсанд бўларди”.

Трамп эса Европа етакчилари ва Зеленский билан учрашувда қуйидаги фикларни билдирди:

“Ҳозиргача жуда муваффақиятли кун бўлди.
АҚШ, Украина ва Россия билан уч томонлама учрашувни ишлаб чиқишга ҳаракат қиламан.
Россия хавфсизлик кафолатларини қабул қилишга рози бўлди.
Биз ким нима қилишини кўриб чиқамиз.
Биз биргаликда Украинага бўлган тажовузни тўхтатиш бўйича келишувга эришамиз.
Шунингдек, биз ҳудуднинг мумкин бўлган алмашинувини муҳокама қилишимиз керак”.

Унинг фикрича, бугун можарога ечим топиш мумкин.