Қаҳва жигар циррози хавфини камайтириши мумкин – тадқиқот

Седарс-Синай тиббиёт маркази олимлари мунтазам равишда қаҳва ичиш жигар циррози, жигар саратони ҳамда ушбу аъзо касалликлари асоратлари туфайли ўлим хавфининг камайиши билан боғлиқлигини аниқлади. Бу ҳақдаги тадқиқот натижалари “Clinical Gastroenterology and Hepatology” (CGH) журналида эълон қилинди.

Тадқиқот Буюк Британиянинг “UK Biobank” биобанкидан олинган 354 957 нафар иштирокчини қамраб олган. Кузатувлар бошида уларнинг ҳеч бирида жигар циррози ёки раки бўлмаган. Олимлар уларнинг соғлиғи ҳолатини ўртача 13 йил давомида кузатиб борган.

Таҳлиллар шуни кўрсатдики, кунига беш ва ундан ортиқ финжон қаҳва ичадиган одамларда қаҳва ичмайдиганларга қараганда цирроз ривожланиш хавфи 32 фоизга, жигар раки хавфи 47 фоизга, жигар касалликларидан ўлим эҳтимоли эса 42 фоизга пастроқ бўлган.

Шу билан бирга, ижобий самара кунига бир-икки финжон ичилганда ҳам кузатилган, энг юқори натижа эса уч-тўрт финжон оралиғида намоён бўлган. Бироқ муаллифлар бу натижаларни ҳар куни беш финжондан ортиқ қаҳва ичиш керак, деган тавсия сифатида қабул қилмаслик зарурлигини таъкидламоқда.

Ушбу боғлиқликнинг эҳтимолий механизмларини аниқлаш учун тадқиқотчилар жигарнинг магнит-резонанс томографияси (МРТ) маълумотларини ва қон таҳлили натижаларини ҳам ўрганиб чиққан. Қаҳва ихлосмандларининг жигарида ёғ, темир моддаси, фиброз ва яллиғланиш белгилари камроқ эканлиги маълум бўлган. Бундан ташқари, ушбу гуруҳда аъзонинг соғлом фаолияти билан боғлиқ бўлган оқсиллар даражаси юқори, тўқималарнинг яллиғланиши ва чандиқланишига олиб келувчи оқсиллар концентрацияси эса пастроқ бўлган.

Бундай ижобий натижалар оддий қаҳвани ҳам, кофеинсиз қаҳвани ҳам хуш кўрувчиларда бирдек кузатилган. Бу эса ҳимоя хусусияти нафақат қаҳваин билан, балки ичимлик таркибидаги бошқа биологик фаол моддалар билан ҳам боғлиқлигини тахмин қилишга асос бўлади.

Муаллифларнинг қайд этишича, ушбу тадқиқот кузатув характерига эга бўлиб, айнан қаҳва жигар касалликларининг олдини олишини тўлиқ исботламайди. Уларнинг сўзларига кўра, соғлом вазнни сақлаш, спиртли ичимликлар истеъмолини чеклаш, мунтазам жисмоний фаоллик ҳамда қондаги шакар, холестерин ва артериал босимни назорат қилиб бориш ҳанузгача касалликнинг олдини олишдаги асосий чоралар бўлиб қолмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ америкалик иқтисодчилар COVID-19 пандемияси даврида ва ундан кейин масофавий ишга оммавий ўтиш охирги бир неча йил ичида АҚШда руҳий касалликлар кўпайишининг тахминан учдан бир қисмига сабаб бўлганини аниқлагани ҳақида хабар берилган эди.