“Дунё янада хавфли”. Чарльз III Оқ уйда нималар деди? (видео)

Қирол Чарльз III АҚШга ташрифи чоғида Конгрессда сўзлаган нутқида Британия ва АҚШ ўртасидаги “махсус муносабатлар” аҳамиятини таъкидлаб, НАТО, Украина ҳимояси ва иқлим инқирози мавзуларига алоҳида эътибор қаратди. Бу ҳақда “The Guardian” нашри хабар берди.

Унинг нутқи Дональд Трампга билвосита мурожаат сифатида қабул қилинмоқда. Чарльз АҚШни анъанавий Европа иттифоқлари билан алоқаларини тиклашга чақирган. 

“Америка сўзлари мустақилликдан бери доимо аҳамиятга эга бўлиб келган. Бу буюк мамлакатнинг ҳаракатлари эса янада муҳим”, дейди у.

Конгресснинг қўшма мажлисидаги чиқиши сўнгги 35 йилдаги британиялик қиролнинг илк нутқи ва унинг АҚШга тўрт кунлик давлат ташрифининг асосий қисми бўлган. Ҳозирда у ва қиролича Камилла Америка мустақиллигининг 250 йиллигини нишонлаш тадбирларида иштирок этмоқда.

Чарльз III икки давлат ўртасидаги тарихий алоқаларни мақтаб: “Асрлар давомида шаклланган иттифоқ ҳақиқатан ҳам ноёб”, деб эътироф этган. Шу билан бирга, у Буюк Британиянинг асосий ҳуқуқий ҳужжатларидан бири – Магна Картага ишора қилиб, “ижро ҳокимиятини назорат ва мувозанат тизимига бўйсундириш тамойили”ни таъкидлаган.

У ўз нутқида Украина ва унинг “жасур халқи”ни қўллаб-қувватлашда “қатъий ирода” зарурлигини таъкидлаб, “адолатли ва барқарор тинчлик”ка эришишга чақирган. Чарльз III иқлим инқирозига қарши кураш муҳимлигини ҳам таъкидлаган. У АҚШнинг табиий бойликларига ишора қилиб, табиат инсон фаровонлиги ва миллий хавфсизликнинг асоси эканини қайд этган. 

“Биз табиий тизимларнинг издан чиқишини эътиборсиз қолдирсак, бу катта хавф туғдиради. Табиат иқтисодиёти бизнинг фаровонлигимиз ва хавфсизлигимизнинг пойдеворидир”, дейди у.

Қирол, шунингдек, икки давлат ўртасидаги савдо муносабатларига ҳам урғу берган. У йиллик 430 миллиард долларлик савдо ва 1,7 триллион долларлик ўзаро инвестициялар икки томон иқтисодиётини қўллаб-қувватлаётганини таъкидлаган.

У НАТОнинг аҳамиятини алоҳида қайд этиб, АҚШ қуролли кучлари ва иттифоқчиларининг ҳамкорлиги хавфсизликни таъминлашда муҳим ўрин тутишини айтган. Чарльз III, шунингдек, Австралия билан тузилган AUKUS келишувини ҳам қўллаб-қувватлаб, уни “тарихдаги энг йирик сувости кемалари дастури” деб атаган. Унинг айтишича, бундай ҳамкорликлар келажакда хавфсизликни мустаҳкамлашга хизмат қилади.

Маълумот учун, бу қиролича Елизавета II 1991 йилда сўзлаганидан бери Конгрессдаги илк нутқ бўлди. Чарльз III дунё “янада хавфли ва беқарор” бўлиб бораётганини таъкидлаб ўтган. Нутқ дипломатик руҳда бўлиб, АҚШ ва Британия ҳукуматлари ўртасидаги баъзи келишмовчиликлар очиқ айтилмаган. Жумладан, Британиянинг Эронга қарши ҳужумларда иштирок этмагани ва савдо сиёсати бўйича келишмовчиликлар шулар жумласидан. Ташриф Оқ уйдаги тантанали кутиб олиш маросими билан бошланган. Унда Дональд Трамп “америкаликларнинг британияликлардан яқинроқ дўсти йўқ” эканини айтган. 

Бироқ эҳтиёт чораси сифатида қиролнинг Оқ уйга бориши оммага кўрсатилмаган, чунки ўтган йили Украина Президенти Владимир Зеленский ташрифи пайтида бўлгани каби можаролардан қочиш исталган. 

Кечқурунги давлат зиёфатида эса Чарльз III “бугун биз ажралмас иттифоқни янада мустаҳкамлаш учун йиғилдик”, дея қайд этган. Трамп эса шу тадбирда Эрон “ҳарбий жиҳатдан мағлуб этилганини” айтиб, унинг ядровий қуролга эга бўлишига йўл қўйилмаслигини таъкидлаган. Зиёфатда қирол Президентга Иккинчи жаҳон уруши даврида ишга туширилган HMS Trump сувости кемасининг қўнғироғини совға қилган. 

Конгресс раҳбарлари ҳам ташрифни олқишламоқда. Республикачилар етакчиси Жон Тьюн “Буюк Британия АҚШнинг энг муҳим иттифоқчиларидан бири”, деган. Демократлар етакчиси Чак Шумер эса НАТОнинг аҳамиятини таъкидлаб, иттифоқлар муҳимлигини эслатган. Унинг айтишича, бу ташриф АҚШ раҳбарияти учун иттифоқчиларнинг аҳамиятини яна бир бор кўрсатиши керак.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Буюк Британия қироли Чарльз III ва унинг рафиқаси қиролича Камилла 19 йилдан сўнг расмий ташриф билан АҚШга боргани ҳақида хабар берилган эди.

Ойбек Рустамов