Bizda Sovet Ittifoqi davrida juda katta yadro maktabi bo‘lgan – Shavkat Mirziyoyev (video)

O‘zbekistonda Sovet Ittifoqi davrida juda katta yadro maktabi bo‘lgan, biroq u unutib yuborilgan edi. Bu haqda kecha, 5 iyun kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Peterburg xalqaro iqtisodiy forumining yalpi yig‘ilishida so‘z ochdi.

“Rossiya va O‘zbekiston tarixida ilk bor ikkita kichik va ikkita katta atom reaktori quriladi. Bu atom elektr stansiyasining noyob, yangi modelidir. Albatta, bu haqda gapirishdan oldin men Vladimir Vladimirovich bilan ko‘p yillar davomida bu masalani muhokama qilganmiz. Birinchi navbatda nima qildik? Men MIFI (Moskva muhandislik-fizika instituti) filialini ochishni so‘radim. Biror narsa deyish uchun kadrlar bilan aniq tayyorgarlik ko‘rish kerak. Chunki, albatta, bizda Sovet Ittifoqi davrida juda katta yadro maktabi, tinch yadro maktabi bo‘lgan, fan bo‘lgan. Afsuski, men buni afsus bilan aytaman, chunki bularning barchasi, yumshoq qilib aytganda, unutib yuborilgan edi va biz bularning barchasini qaytadan tikladik”, deydi O‘zbekiston Prezidenti.

Shuningdek, Shavkat Mirziyoyev Moskva muhandislik-fizika institutining O‘zbekistondagi filialida 300 nafar talaba tahsil olayotgani va allaqachon 150 nafar bitiruvchi o‘qishni tamomlaganini ham ma’lum qilgan.

“Va biz filialni ochganimizda, butun salohiyatni ochdik, fanni yaratdik. Bugungi kunda ushbu filialda 300 nafar talaba tahsil olmoqda va allaqachon 150 nafar bitiruvchi o‘qishni tamomladi. Biz filial bilan emas, balki MIFIning Moskvadagi oliy o‘quv yurti bilan kelishib oldik, u yerda O‘zbekistondan 400 nafar talaba o‘qiydi. Biz bunga juda jiddiy e’tibor qaratmoqdamiz, ya’ni ilmiy baza allaqachon mavjud”, deydi O‘zbekiston yetakchisi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Peterburgdagi forum doirasida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin Jizzaxdagi AES qurilishicha rasman start bergani haqida xabar qilingan edi.  

Ma’lumot uchun, tomonlar O‘zbekistonda atom quvvatini yaratish bo‘yicha hukumatlararo bitimni 2018 yilda imzolagan. Unda har birining quvvati 1,2 gigavatt bo‘lgan ikkita energoblok qurish ko‘zda tutilgan. 2025 yilda tomonlar har biri 55 megavatt quvvatga ega bo‘lgan oltita kichik blok qurishga kelishib olgan, biroq keyinroq loyihani o‘zgartirishga qaror qilindi va 2026 yilning martida shartnomaga tuzatish kiritildi.

Yangi kelishuvga ko‘ra, “Rosatom” O‘zbekistonda Rossiyaning VVER-1000 reaktorlari asosida ikkita yirik quvvatli energoblok va RITM-200 reaktorlari asosida har biri 55 megavatt quvvatga ega bo‘lgan ikkita kichik atom bloklarini quradi. Ushbu stansiya Rossiya tomonidan xorijda qurilgan birinchi kichik quvvatli AES bo‘lishi mumkin.

Hozirgi vaqtda Markaziy Osiyoning beshta davlatidan hech birida AES mavjud emas. O‘tgan yilning iyun oyida Qozog‘iston mamlakatdagi ilk AES qurilishi uchun “Rosatom”ni xalqaro konsorsium rahbari sifatida tanlagan (unda Rossiya korporatsiyaning flagmani hisoblangan “3+” avlodga mansub VVER-1200 reaktoridan foydalanishni rejalashtirmoqda). Joriy yilning may oyida esa Moskva va Ostona quvvati 2,4 gigavatt, qiymati taxminan 16,5 milliard dollarni tashkil etishi mumkin bo‘lgan “Balxash” AESni qurish bo‘yicha hukumatlararo bitim imzolagan.