Хитой Африканинг деярли барча давлатлари учун божларни бекор қилди

Пекин савдо сиёсатида кескин қадам ташлаб, Африканинг деярли барча давлатлари учун ноль бож ставкасини жорий этди. Бу ҳақда BBC хабар берди.

Кеча, 1 майдан бошлаб имтиёзли режим 53 та Африка давлатига татбиқ этилган ва 2028 йил 30 апрелгача амал қилади. Бунгача, 2024 йил декабридан эътиборан, ушбу имтиёз фақат 33 та энг кам ривожланган давлатга берилган эди. Шу тариқа, Хитой Африкага бир томонлама тарзда божхона тўсиқларисиз кириш имконини берган илк йирик иқтисодиётга айланди.

Мутахассислар бу қарорни Пекиннинг қитъадаги сиёсий ва иқтисодий таъсирини кучайтириш воситаси сифатида баҳоламоқда. Бироқ улар божларнинг бекор қилиниши кутилган даражада катта натижа бермаслиги мумкинлигини ҳам таъкидланмоқда. Сабаби, Африка экспортида Хитойга асосан хомашё – нефть, рудалар ва фойдали қазилмалар устунлик қилади, қайта ишлаш саноати эса ҳали етарлича ривожланмаган.

Савдо балансида ҳам катта номутаносиблик сақланиб қолмоқда: ўтган йили Африка ва Хитой ўртасидаги савдо дефицити 65 фоизга ошиб, 102 миллиард долларга етган.

Таҳлилчиларга кўра, бу имтиёздан энг катта фойдани нисбатан ривожланган иқтисодиётлар – Жанубий Африка Республикаси ва Марокаш олиши мумкин. Улар қўшимча қийматга эга маҳсулотлар экспортини кенгайтириш имкониятига эга.

Шу билан бирга, иқтисодиёти камроқ диверсификацияланган давлатлар бу имкониятдан тўлиқ фойдалана олмаслиги, хомашё экспортига боғланиб қолиш хавфи борлиги қайд этилмоқда.

Эсватинининг рўйхатдан ташқарида қолиши эса таҳлилчиларга кўра сиёсий сигнал ҳисобланади. Бу ҳали ҳам Тайванни расман тан олувчи давлатларга йўлланган ишора бўлиб, Пекин ўзининг “ягона Хитой” тамойилига содиқликни иқтисодий имтиёзлар билан боғлаётганини кўрсатади.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Хитой Тижорат вазирлиги Европа Иттифоқининг еттита аэрокосмик компаниясини экспорт назорати остидаги ташкилотлар рўйхатига киритганди.