Ўзбекистонда ОАВ мажбуран янги алифбога ўтказилиши мумкин (видео)

Ўзбекистонда ўзбек алифбосини такомиллаштириш ҳақидаги қонун кучга киргач, оммавий ахборот воситалари ва расмий иш юритишни ягона янгиланган алифбога ўтказиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда бугун, 10 сентябрь куни Олий Мажлис Сенатининг 19-ялпи мажлисида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тилини ривожлантириш департаменти раҳбари Нодиржон Холбўтаев маълум қилди.

Мазкур масалага Сенат мажлисида сенатор Ҳусан Эрматов ҳам эътибор қаратди. Унинг айтишича, Ўзбекистонда ҳозирча кирилл ва амалдаги лотин ёзувидан бир пайтнинг ўзида фойдаланилмоқда. Сенаторнинг сўзларига кўра, янги алифбога ўтишда аниқ муддатлар белгиланмаса, мамлакатда уч хил алифбодан фойдаланиш ҳолати юзага келиши мумкин.

“Хоҳлаймизми-йўқми, газеталар ҳалигача кирилл алифбосида чиқмоқда. Лотин алифбосига ҳали тўлиқ ўта олмадик. Лотин алифбосини танлаган бўлсак-да, унга ўтишга қатъиятимиз етишмагани ҳам бунга сабаб бўлди”, дейди Ҳусан Эрматов.

Эрматовнинг қайд этишича, янги алифбога ўтиш жараёнида паспорт ва бошқа ҳужжатлар, манзил белгиларидан ташқари, оммавий ахборот воситалари учун ҳам аниқ муддат белгиланиши керак. Унинг фикрича, ОАВ янги тизимга ўтишга олдиндан тайёрланиши лозим.

“Агар бу ерда ҳам етарлича қатъият бўлмаса, менинг назаримда, воқеликда бизда бир вақтнинг ўзида учта алифбо ишлатилиши мумкин”, деди сенатор.

Шунингдек, у янги алифбода “O‘”, “G‘”, “Sh” ва “Ch” ҳарфларининг шакли ўзгараётганига эътибор қаратиб, уларни давлат ахборот тизимлари, электрон ҳукумат платформалари, электрон ҳужжат айланиши ва маълумотлар базаларида қўллаш учун техник ишлар қандай кетаётганини сўраган.

Давлат тилини ривожлантириш департаменти раҳбари Нодиржон Холбўтаев эса янги алифбога ўтиш учун зарур техник ишлар бошланганини маълум қилган. Жумладан, янги ҳарфларни қўллаш имконини берувчи клавиатуралар ҳамда матнларни бир алифбодан бошқасига ўгирувчи дастурларни амалиётга жорий этиш ишлари бошланган.

“Мана шу клавиатуралар ёки ўша матнларни ўгирувчи дастурларни амалиётга жорий қилиш бошланди”, дейди Нодиржон Холбўтаев.

Департамент раҳбари Ўзбекистон узоқ вақт давомида икки алифбо ўртасида қолиб кетганини ҳам тан олган. Унинг айтишича, янги алифбо ҳақидаги қонуннинг қабул қилиниши бу масалага якуний нуқта қўйиш учун имкон беради.

“Ҳақиқатан ҳам биз икки алифбо орасида жуда кўп, тўғриси, адашувда юрдик. Айнан бугун ҳурматли Президентимизнинг ташаббуси, иродаси билан шу икки алифболикка биз чек қўйиш арафасида турибмиз”, дейди у.

Холбўтаевнинг таъкидлашича, янги қонун кучга киргач, алифбодан фойдаланиш масаласи қатъий кун тартибига қўйилади. Бунда, аввало, оммавий ахборот воситаларини ягона стандартлаштирилган ва тасдиқланган алифбога ўтказиш кўзда тутилмоқда.

“Ўша қонун кучга киргандан кейин барча оммавий ахборот воситалари ягона стандартга айланган, тасдиқланган, такомиллаштирилган алифбода иш юритишини қатъий қилиб қўйишни режалаштиряпмиз”, дейди департамент раҳбари.

Унинг сўзларига кўра, худди шундай талаб давлат идоралари ва бошқа расмий иш юритиш жараёнларига ҳам татбиқ этилади. Яъни расмий ҳужжатлар ва давлат ташкилотларининг иш юритишида ягона янгиланган алифбодан фойдаланиш белгиланиши кутилмоқда.

Бироқ бу талаб фуқароларнинг шахсий ёзишмаларига тааллуқли бўлмайди. Фуқаролар ўзаро ёзишмаларда ўзлари ўрганган алифбодан фойдаланиши мумкин.

“Албатта, фуқаролар ўзларининг эркин ёзишмаларида ўзлари ўрганган алифболардан фойдаланиши мумкин. Лекин расмий иш юритиш ва расмий оммавий ахборот воситаларида тўлиқ бу жараёнга ўтишни кун тартибига қўямиз”, деди у.

Департамент раҳбари янги алифбога ўтиш учун технологик шароитлар яратиш, мутахассисларни ўқитиш ва уларнинг малакасини ошириш, шунингдек, тегишли қўлланмаларни тайёрлаш бўйича ишлар ҳам олиб борилишини айтди.

Унинг қайд этишича, бу борадаги зарур чоралар Вазирлар Маҳкамасининг ҳозир ишлаб чиқилаётган чора-тадбирлар дастурида акс эттирилади.

“Аҳолига, мутахассисларга қулай нима зарурат бўлса, юқорида таъкидланган Вазирлар Маҳкамасининг ҳозир ишлаб чиқилаётган чора-тадбирлар дастурида кўрамиз”, деди Нодиржон Холбўтаев.

Ҳозирча ОАВнинг янги алифбога ўтиши учун аниқ сана белгиланмаган. Мазкур муддат ва ўтиш тартиби Вазирлар Маҳкамасининг тегишли чора-тадбирлар дастури доирасида белгиланиши кутилмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Сенатнинг 19-ялпи мажлисида “Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартириш киритиш ҳақида”ги қонун сенаторлар томонидан маъқуллангани ҳақида хабар берилган эди.