Эль-Ниньо Марказий Осиёга кучли ёмғир олиб келиши мумкин – БМТ

БМТнинг Метеорология агентлиги яқин ойларда бутун дунё бўйлаб ҳароратнинг кўтарилишига ва об-ҳавонинг кескин ўзгаришига олиб келиши мумкин бўлган кучли Эль-Ниньо ҳодисаси ҳақида огоҳлантирди. Мазкур табиий ҳодиса Марказий Осиёга кучли ёмғир олиб келиши мумкин. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.  

Эль-Ниньо Тинч океанида одатда илиқ сувларни ғарбга томон ҳайдайдиган доимий шамолларнинг кучсизланиши натижасида юзага келади. Бунинг оқибатида океаннинг марказий ва шарқий қисмида иссиқлик тўпланади, бу эса атмосферадаги ҳаво ва намлик ҳаракатини ўзгартириб, бутун дунё бўйлаб об-ҳавога – жала қуйишларидан тортиб, қурғоқчилик ва аномал иссиқлик тўлқинларигача таъсир кўрсатади.

Жаҳон метеорология ташкилоти (ЖМТ) маълумотларига кўра, океандаги илиқ сув аллақачон Эль-Ниньонинг ривожланишини кучайтирмоқда. ЖМТ жорий йилнинг июнь ойидан август ойигача дунёнинг аксарият минтақаларида ҳарорат меъёрдан юқори бўлишини прогноз қилмоқда. Ташкилот ҳисоб-китобларига кўра, Эль-Ниньо ноябрь ойигача давом этиши мумкин.

“Биз потенциал кучли Эль-Ниньо ҳодисасига тайёргарлик кўришимиз керак. У қурғоқчилик ва кучли ёғингарчиликларни кучайтиради, шунингдек, қуруқликда ва океанда аномал иссиқлик тўлқинлари хавфини оширади”, дейди ЖМТ бош котиби Селесте Сауло.

Бундан олдинги кузатилган Эль-Ниньо 2024 йилнинг кузатувлар тарихидаги энг иссиқ йил бўлишига сабаб бўлган омиллардан бири эди. Тинч океанининг экваториал қисмида сув юзаси ҳароратининг кескин кўтарилиши қайд этилган. ЖМТ маълумотларига кўра, у апрель ойининг охиридан май ойининг ўрталаригача тез суръатлар билан кўтарилган. Океан юзаси остида ҳам ғайритабиий даражада кўп иссиқлик тўпланган: баъзи жойларда ҳарорат меъёрдан 6 даражадан кўпроқ юқоридир.

“Эль-Ниньо Жанубий Американинг жанубида, АҚШ жанубида, Африка бурнининг айрим ҳудудларида ва Марказий Осиёда ёғингарчиликнинг кўпайишига олиб келиши мумкин. Шу билан бир вақтда, Австралия, Марказий Америка, Индонезия ва Жанубий Осиёнинг бир қисмида қурғоқчилик хавфи ортади. Бу ҳодиса, шунингдек, Тинч океанининг марказий ва шарқий қисмида бўронларни кучайтириши мумкин”, дейилади ЖМТ хабарида.

БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш содир бўлаётган жараёнларни иқлимга оид зудлик билан берилган огоҳлантириш деб атаган.

“Эль-Ниньо шароити аллақачон қизиб бораётган дунё оловига ёғ сепади. Дунё мамлакатлари қазиб олинадиган ёқилғидан қайта тикланувчи энергия манбаларига ўтишни тезлаштиришлари зарур”, дейди у.

ЖМТ иқлим ўзгариши Эль-Ниньони тез-тез ёки кучлироқ қилаётганига ҳозирча ҳеч қандай далил йўқлигини қайд этган. Бироқ глобал исиш унинг оқибатларини, жумладан, экстремал иссиқлик ва кучли ёмғирларни янада кучайтириши мумкин.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ яқин беш йил ичида ўртача глобал ҳарорат рекорд даражада ёки унга яқин кўрсаткичда кўтарилиш эҳтимоли жуда юқори экани, шу билан бирга, Арктикадаги ҳарорат аномалиялари жаҳондаги ўртача кўрсаткичдан юқори бўлиши кутилаётгани ҳақида хабар берилган эди.