Ёрдамсиз Киев – вайрона Киев

Украина Россиянинг жиғига узоқ тегди. Бир қарасангиз нефть базаларига, бир қарасангиз савдо тармоқлари омборига, яна бир қарасангиз ҳеч қандай стратегик объект йўқ пляжларга ҳужум қилди. Шундай пайт ҳам бўлдики, одамлар “бўлди, Россиянинг кучи қолмади”, деган хулосага келиб қолди.

Аммо, Москва жавоб қайтарди. Қайтарганда ҳам ҳаммасини битта қилиб қайтарди. 20 август куни Киевга қилинган ҳужумлар оқибатида ўнлаб инсонлар ҳалок бўлди, юзлаб киши турли даражада жароҳатланди, яна кўплаб инсонлар уй-жойидан, бор-будидан айрилди. Абсурд ботқоғига ботган уруш ҳануз одамларнинг ёстиғини қуритмоқда.

Ҳужум

Сўнгги ойларда Украина фалон ерга ҳужум қилди, фалон жойни портлатди деган хабарларни кўп айтдик. Аммо Россия ҳам жим тургани йўқ. Ҳар куни фронт чизиғида ҳарбий ҳаракатлар давом этмоқда, дрон ҳужумлари ҳам тўхтагани йўқ. Уруш бошланганидан бери бир кун ҳам йўқки, Украина ҳудудида ўқ овози тинган бўлса.

Киев аҳолиси 20 август кунини ҳам яна портлашлар, ҳаво ҳужуми сиреналари ва вайроналар орасида қарши олди. Бу гал Россия майдалашиб ўтирмади, тўғридан-тўғри баллистик ракеталар учирди. Асосий мўлжал эса – Киев.

Дастлабки маълумотларда қурбонлар сони 12 киши экани айтилган бўлса, кейинчалик “Reuters” Украина расмийларига таяниб, Киев ва унинг атрофидаги ҳудудларда жами 13 киши ҳалок бўлганини, 40 дан ортиқ одам жароҳатланганини хабар қилди.

Ҳужум 19 августдан 20 августга ўтар кечаси бошланган. Кўплаб ракеталар тутиб қолинган бўлса-да, ўндан ортиқ ракета ҳимоя тизимидан ўтиб кетган ва портлаган. Пойтахтнинг Соломянский туманида тўққиз қаватли турар жой биносининг юқори қаватлари вайрон бўлган. Айнан шу ҳудудда дастлабки маълумотларга кўра 7 киши ҳалок бўлган. Бинода ёнғин чиққан, айрим одамлар вайроналар остида қолган.

Ҳужум фақат турар жойлар билан чекланмаган. Киевда мактаб, болалар шифохонаси, саноат объекти, омборхоналар ва бошқа инфратузилма бинолари зарар кўрган. Болалар шифохонасининг ойналари синган, яқин атрофдаги автомобиллар ёниб кетган. Шаҳарнинг айрим қисмларида электр таъминоти ҳам узилган. Дастлаб қарийб 90 минг хонадон электрсиз қолган.

Пойтахт мэри Виталий Кличко ўз Telegram каналида эълон қилишича, Киевнинг 3 та тумани: Святoшинский, Соломянский ва Дарницкий қаттиқ зарар кўрган. Бундан ташқари, у 21 август куни Киевда мотам куни деб эълон қилинганини маълум қилди.

“Эртанги кун, 21 август, Киевда Мотам куни деб эълон қилинди. Душманнинг пойтахтга қилган оммавий ҳужуми қурбонлари хотираси учун. Бу куни шаҳарнинг барча муниципал (коммунал) биноларида байроқлар туширилади. Шунингдек, пойтахтдаги давлат ва хусусий мулк шаклидаги биноларда ҳам давлат байроқларини тушириш тавсия этилади. 21 август куни Киевда ҳар қандай кўнгилочар тадбирлар ўтказиш тақиқланади”, деб ёзади у.

Россия ҳам воқеани тасдиқлаб, ҳужумлар қуруқликдан, ҳаводан ва денгиздан юқори аниқликдаги қуроллар, шунингдек, узоқ масофали учувчисиз учиш аппаратлари ёрдамида амалга оширилганини маълум қилди. Аммо зарба тинч аҳоли яшовчи ҳудудларга йўналтирилганини рад этиб, нишонлар ҳарбий саноат объектлари, транспорт ва логистика маркази ва омборлари бўлганини таъкидлади.

“Киев шаҳрида қуйидагиларга зарба берилди: узоқ ва ўрта масофага учадиган учувчисиз учиш аппаратлари учун компонентлар ишлаб чиқарадиган Fire Point МЧЖ саноат корхонаси, шунингдек, Flamingo қанотли ракеталарида ишлатиладиган кучайтиргичларни йиғиш ва сақлаш”, дейилади Россия Мудофаа вазирлигининг 20 августдаги баёнотида.

Шунингдек, Мудофаа вазирлигининг баёнотида “Антонов” давлат корхонасига зарба берилгани ёзилган. Вазирликнинг маълум қилишича, ушбу авиация саноати корхонаси турли ҳужумкор дронлар, жумладан, узоқ масофага учувчи Ан-196 “Лутий” самолёт туридаги учувчисиз учиш аппаратларини ишлаб чиқарган.

Қисқа қилиб айтганда, ҳар икки томоннинг ўз ҳақиқати бор. Аммо раҳбарлик курсисида ўтирганларнинг ҳақиқати деб тинч аҳолининг бундай ҳалок бўлиши ҳеч қандай қадриятга тўғри келмайди.

Зеленский Patriot сўрамоқда

20 август куни Россиянинг ҳужумлари шуни кўрсатдики, Украинанинг ҳимоя салоҳияти иттифоқчиларининг берадиган кўмагига боғлиқ. “Guardian” нашрининг маълумотларига кўра, Россия ўнлаб баллистик, қанотли ва гипертовушли ракеталар ҳамда 168 та дрондан фойдаланган. Украина 46 та қанотли ракетанинг 41 тасини ва 145 та дронни уриб туширган, бироқ юқори тезликдаги баллистик ракеталардан бирортасини тутиб қола олмаган. Хўш, нега?

Чунки Украинага АҚШ томонидан тақдим этиб келинган Patriot тизимларининг аллақачон охири кўриниб қолган. Уларсиз Киев Россиянинг бундай кенг кўламли зарбаларига қарши тура олмайди.

“Бизга Patriot тизими учун ракеталар керак, бу фақат бизнинг ҳамкорларимиз таъминлай оладиган нарса. Барча даражаларда биз уларга ўз эҳтиёжимизни ҳам, ҳамкорларимиз бу эҳтиёжни қондира олишини билишимизни ҳам аниқ кўрсатмоқдамиз. Биз совғалар ҳақида гапирмаяпмиз, гап Украинанинг қурол сотиб олишга тайёрлиги ҳақида кетмоқда”, деди Зеленский.

Patriot тизими Россиянинг Искандер-М, Кинжал ва бошқа юқори тезликдаги ракеталарига қарши Украинанинг энг муҳим мудофаа воситаларидан бири. Бошқа тизимлар дронлар ва қанотли ракеталарга қарши самарали ишлаши мумкин, аммо баллистик ракеталарни уриб тушириш учун PAC-3 каби махсус тутиб қолувчи ракеталар зарур. Шунинг учун Patriot ишга яроқли радарларга эга бўлса ҳам, тутиб қолувчи снарядлар тугаганидан кейин унинг жанговор имконияти кескин пасаяди.

Зеленский эса буни бир неча бор иттифоқчиларига эслатиб келмоқда. 13 июль куни у қиш учун ойига 100 тадан, жами 300 тагача Patriot ракетаси кераклигини айтган эди.

“Биз ҳисоблаб чиқдик: бу пакет ойига 100 та Patriot ракетасини – қиш учун 300 та ракетани ўз ичига олиши керак. Агар бизда қиш учун етарли ҳимоя бўлса, Россиянинг урушни қишгача чўзиш учун анча кам сабаблари бўлади”, деган Зеленский.

Аммо муаммо шундаки, бу ракеталарни заводларда шунчаки бир кунда ишлаб чиқариб, эртага Украинага юборишнинг имкони йўқ. Маълумотларга кўра, 2026 йилда иттифоқчилар Украинага етказган ҳаво мудофааси ракеталарининг миқдори 2025 йилнинг бор-йўғи учдан бир қисмига тенг бўлган. Бунга АҚШ ва иттифоқчиларнинг ўз захиралари қисқариши, Яқин Шарқдаги уруш ва Patriot ракеталарига глобал талабнинг кескин ошиши сабаб бўлмоқда.

Демакки, гап фақат сиёсий истакнинг йўқлигида ҳам эмас. АҚШнинг ўзида Patriot ракеталари захираси камайган. Вашингтон бир вақтнинг ўзида Украина, Европа, Яқин Шарқ ва Ҳинд-Тинч океани минтақасидаги хавфсизлик талабларини ҳисобга олиши керак. 3 август куни АҚШ Patriot ва THAAD снарядлари учун компонентлар ишлаб чиқаришни кенгайтиришга 3 миллиард доллардан ортиқ маблағ ажратилганини эълон қилди. Пентагон маълумотига кўра, янги келишув Patriot ишлаб чиқаришини уч бараваргача оширишга қаратилган.

Бундан ташқари, ишлаб чиқариш линиясини тезда кенгайтириш ҳам осон эмас. Patriot PAC-3 мураккаб йўналтириш, двигатель, сенсор ва электроника тизимларига эга. Ҳатто Украина ўз ҳудудида уларни ишлаб чиқариш ҳуқуқини олса ҳам, янги ракеталар дарҳол пайдо бўлмайди. “Reuters” нашрининг ёзишича, ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш камида бир йил талаб қилиши мумкин. Хуллас, қўпол қилиб айтганда, бугун Украина “Берсанг ейман, бермасанг ўламан”, деган аҳволда.

Зеленскийнинг таъкидлашича, Россия сўнгги кунларда Украина бўйлаб ҳужумларни кескин кучайтирган. BBC маълумотларига кўра, президент ўтган бир ҳафта ичида мамлакатнинг ўндан ортиқ ҳудуди нишонга олинганини билдирган. Шу даврда Россия Украинага 1550 дан ортиқ ҳужумкор дрон, 1560 та бошқариладиган авиабомба ва 62 та ракета учирган.

Москванинг бундай тинимсиз ҳужумлари табиийки ҳар қандай қурол таъминотчисини ҳолдан тойдириб қўяди, агар таъминотчининг ўзига ҳам қурол керак бўлса, ҳолат икки карра ёмонлашади. АҚШнинг ўз уруши, ўз муаммолари бор, НАТО эса Трампдан кейин ўз арсеналини тўлдиришга қийналмоқда. Бундай даврда Украинага ёрдам бериш ҳеч кимга осон эмас.

Аммо бу билан Россияда аҳвол зўр, Путин хоҳлаганча урушни давом эттиради демоқчи эмасмиз. Кремль ҳам ҳарбий омборининг аҳволини яхши билади. Тўрт йилдан ошиқроқ давом этиб келаётган уруш Москва учун ҳам оғир ўтди ва шундай давом этмоқда. Қора кунларга ғамланган “ўйинчоқлар” ҳам охирлаб қолди. Бугун Россия қуролларни заводдан тўғри фронтга ташимоқда, бутун мамлакат уруш ортидан яшамоқда.

Қисқа қилиб айтганда, фронтнинг икки томонида ҳам вазият танг аҳволда, аммо ҳеч ким “мен ютқаздим” ёки ҳеч бўлмаса “бўлди, етади, чарчадик” деган сўзни айтишга журъат топа олмаяпти. На Зеленский, на Путин урушни қандай якунлаш бўйича бирор ғояга эга. Кўрамиз, бу ғалвадан дунё қачон ва қандай қутулар экан.