Янги дунё тартиби Европадан бошланади – Марк Карни (видео)

Канада Бош вазири Марк Карни Европа янада шафқатсиз дунёга бўйсуниш ўрнига, янги халқаро тартибни қайта қуриш учун асос бўлиши мумкинлигини айтди. У бу фикрини Европа Сиёсий Ҳамжамияти йиғилишидаги билдирган.

Бош вазир мазкур учрашувда иштирок этган биринчи европалик бўлмаган етакчи ҳисобланади. Йиғилиш бугун, 4 май куни Ҳормуз бўғози атрофидаги кескинлик ва АҚШнинг НАТОга садоқатига нисбатан шубҳалар кучайган бир пайтда бўлиб ўтди.

“Биз ўзимизни ёпиқ, фақат манфаатга асосланган ва шафқатсиз дунёга бўйсунишга маҳкум деб ҳисобламаймиз. Бундай учрашувлар олдинга яхшироқ йўл борлигини кўрсатади. Менинг фикримча, халқаро тартиб қайта қурилади, лекин у Европадан бошланади”, деган у Канада нега Европа сиёсий майдонида иштирок этётганини тушунтирган ҳолда, АҚШ етакчилиги даври якунланаётганига ишора қилиб.

Европа Сиёсий ҳамжамиятининг саккизинчи саммити Арманистон пойтахти Ереванда ўтказилмоқда. Бу жой танланиши Европанинг Кавказдаги кичик давлатни Россия таъсирига қайтиб кетишдан сақлашга интилишини кўрсатади. Йиғилиш АҚШ Президенти Дональд Трампнинг Германиядан 5 мингдан ортиқ ҳарбийни олиб чиқиш ҳақидаги қароридан кейин ўтказилмоқда. Бу Европа давлатларининг трансатлантик иттифоқ ишончлилиги ҳақидаги хавотирларини кучайтирди.

“Биз ишониб келган баъзи иттифоқларимиз ҳозир керакли даражада эмас. Иттифоқларда керагидан ортиқ таранглик бор”, дейди Буюк Британия Бош вазири Кир Стармер.

Унинг айтишича, бу вазиятга қандай жавоб берилиши келгуси йиллар, ҳатто бутун бир авлод келажагини белгилаб бериши мумкин.

Франция Президенти Эммануель Макрон АҚШни тилга олмасдан, Европанинг ишончлилигига урғу берган. Унинг фикрича, айнан шу барқарорлик Европани Осиё, Форс кўрфази, Лотин Америкаси ва Африка учун яқинлаштириши мумкин. Макрон Европа муҳим ресурслар, жумладан, минераллар бўйича бошқаларга қарам бўлиб қолмаслиги учун хавфларни камайтириш стратегиясини кучайтириш кераклигини таъкидлаган.

Украина Президенти Владимир Зеленский эса Россия учун ёз муҳим босқич бўлишини, урушни кенгайтириш ёки дипломатияга ўтиш масаласи ҳал бўлишини маълум қилган. Унинг таъкидлашича, Россия урушни тугатмаса, санкциялар сақланиши керак.

ЕИ ташқи сиёсат раҳбари Кая Каллас АҚШ қўшинларини Европадан чиқариш ҳақида гаплар аввал ҳам бўлганини, аммо бу қарорнинг айнан ҳозир эълон қилиниши кутилмаганини айтган. У шунингдек, НАТОда Европа ролини кучайтириш зарурлигини таъкидлаб ўтган. Германия канцлери Фридрих Мерц эса Еревандаги саммитда иштирок этмаган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Германия Мудофаа вазири Борис Писториус АҚШ Президентининг мамлакатдан 5 мингга яқин америкалик ҳарбийни олиб чиқиб кетиш ҳақидаги қарорига муносабат билдирган эди.

Ойбек Рустамов