Хитой жаҳон ҳамжамиятини АҚШга қарши бирлашишга чақирди

Олам 11569
image
-

Хитой Ҳукумати Америка Қўшма Штатларининг бошқа давлатлар ички ишларига аралашувига қарши курашиш учун жаҳон ҳамжамиятининг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш зарур, деб ҳисоблайди. Бу ҳақда Хитой Ташқи ишлар вазири Ван И Камбоджадаги матбуот анжумани чоғида айтиб ўтди.

Унга кўра, АҚШ Конгресси Вакиллар палатаси спикери Нэнси Пелосининг сафари Тайвань бўғозидаги тинчлик ва барқарорликни хавф остига қўймоқда.

Вазирнинг таъкидлашича, расмий Пекин ўз суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини “қатъий ҳимоя қилиш” ниятида, шунингдек, Қўшма Штатларнинг “Хитойни назорат қилиш учун Тайвандан фойдаланиш”га уринишларини тўхтатади.

“Агар биз (бошқа давлатларнинг — таҳр.) ички ишларига аралашмаслик тамойилини эътиборсиз қолдирадиган бўлсак, дунё ўрмон қонунига қайтади. АҚШ эса ўзининг бепарво хатти-ҳаракати билан бошқаларни қўрқитишни бошлайди. Биз бунга йўл қўя олмаймиз ва барча давлатлар инсоният цивилизацияси тараққиёти орқага кетишининг олдини олиш учун бирлашиши керак”, дейди Ван И.

Нэнси Пелоси 2 август куни кечқурун Тайпейнинг Соншан аэропортига етиб келди ва оролда бир кун ҳам бўлмай, бугун, 3 август куни қайтиб кетди. Бу АҚШ Конгресси Вакиллар палатаси спикерининг 1997 йилдан бери оролга қилган илк сафари бўлди. Пелоси Тайванда орол маъмурияти раҳбари Цай Ингвен билан учрашди.

Бу воқеа АҚШ ва Хитой муносабатларини таранглаштирди. Расмий Пекин Пелоси келишидан олдин Тайвань яқинида ҳарбий машғулотлар бошлаганди. Ташрифдан кейин эса орол атрофида бир қанча ҳудудларда машғулотларга старт берилди.

Хитой Ташқи ишлар вазирлиги сиёсатчининг ташрифига кескин норозилик билдирди ва уни қоралади. Унинг сафари “Ягона Хитой” тамойили ва учта Хитой-АҚШ коммюникелари қоидаларини жиддий равишда бузиши урғуланди. Пекин, шунингдек, Вашингтонни Хитойни назорат қилиш учун Тайвандан фойдаланишни тўхтатишга чақирди. Бундан ташқари, дипломатик департамент мамлакат суверенитетини ҳимоя қилиш учун барча зарур чораларни кўришига ишонтирди.

Оқ уйнинг фикрича, Пелосининг Тайванга ташрифи Хитой суверенитетини бузмаган, АҚШ маъмурияти эса “ўзини қўрқитишга йўл қўймаслигига” ишонтирган. Америка расмийлари минтақада кескинликнинг кучайишига ҳеч қандай сабаб йўқлигини таъкидламоқда.

Кремль Пелосининг сафарини минтақадаги кескинликни кучайтирувчи провокация деб атади. Президент матбуот котиби Дмитрий Песков дунёнинг барча давлатлари буни қайд этаётганига эътибор қаратди ва Россиянинг Хитой билан бирдамлигини қайд этди.

Хитой ҳарбийлари Пелоси ташрифидан кейин шай ҳолатга келтирилди. Армия Тайвань атрофидаги бир нечта нуқтада ҳарбий машғулотлар бошлади.

Тайвань ва АҚШ муносабатлари

Тайвань 1949 йилда Чан Кайши (1887-1975) бошчилигидаги Гоминдан қўшинларининг қолдиқлари Хитой фуқаролар урушида мағлубиятга учрагач, оролга қочиб кетганидан бери ўз маъмурияти томонидан бошқарилади. Ўшандан бери Тайвань коммунистлар ҳокимиятга келишидан олдин материкда мавжуд бўлган собиқ Хитой Республикаси байроғи ва бошқа атрибутларини сақлаб қолган.

Қўшма Штатлар 1979 йилда Тайвань билан дипломатик алоқаларни узиб, уларни ХХР билан ўрнатган. Вашингтон “ягона Хитой” сиёсатини тан олиш билан бирга, айни пайтда Тайбэй маъмурияти билан алоқаларни давом эттирмоқда ва оролга қурол етказиб бермоқда. 2020 йилда АҚШнинг аввалги Президенти Дональд Трамп маъмурияти Гонконгдаги вазият туфайли Пекин билан муносабатларнинг кескинлашуви фонида Тайвань билан алоқа ва алмашинувларни сезиларли даражада фаоллаштирди, бу эса ХХР расмийларининг норозилигига сабаб бўлди. 

АҚШ Тайваннинг асосий қурол етказиб берувчисидир. Жорий йилнинг апрель ойида Давлат департаменти Patriot зенит-ракета тизимларига хизмат кўрсатиш бўйича 95 миллион долларлик шартномани маъқуллади.

Юлдуз Абдурашидова
Мақолага баҳо беринг
Баҳолаганлар: 89
Рейтинг: 3.1
Теглар
t
×