Дунёда озиқ-овқат нархи пасайди, аммо ўтган йилгидан юқорилигича қолмоқда

Жаҳон бозоридаги озиқ-овқат маҳсулотлари нархини акс эттирувчи базавий кўрсаткич 2026 йилнинг июнь ойида бироз пасайди. Бу ҳақда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (FAO) томонидан эълон қилинган ҳисоботда келтирилган.

Қайд этилишича, жаҳон бозорида айланадиган озиқ-овқат маҳсулотлари саватининг халқаро нархларидаги ойлик ўзгаришларни кузатиб борувчи FAO озиқ-овқат нархлари индекси 2026 йилнинг июнь ойида ўртача 130,3 пунктни ташкил этган. Бу май ойидаги даражадан 0,3 фоизга паст, аммо бир йил олдингига нисбатан 2,2 фоизга юқори.

Дон маҳсулотлари нархлари индекси маккажўхори ва буғдойнинг халқаро нархлари пасайгани ҳисобига май ойига нисбатан 3,5 фоизга камайган. Бироқ шунга қарамай, у ўтган йилнинг мос давридаги даражадан 2,7 фоизга юқори бўлиб қолган. Қора денгиз минтақасида ҳосилни йиғиб-териб олиш ишларнинг тез суръатларда бораётгани ва таклифнинг юқори истиқболлари Австралия ҳамда Америка Қўшма Штатларидаги ҳосил кутишлари бўйича хавотирлардан устун келган ва натижада жаҳонда буғдой котировкалари 4,4 фоизга пасайган.

Маккажўхорининг жаҳондаги нархи 6,2 фоизга тушиб кетган, бу Жанубий Американинг экспорт қилувчи мамлакатларида мўл-кўл таклиф истиқболини ва этанолга бўлган талабнинг сусайганини акс эттиради. Бундан фарқли ўлароқ, июнь ойида гуруч нархининг жамланма индекси 3,2 фоизга ўсган. Бунга Осиёда “Индика” навли гуручга бўлган талабнинг кучайгани, шунингдек, об-ҳаво шароити бўйича хавотирлар ҳамда ишлаб чиқариш, транспорт ва маркетинг харажатларининг ортгани сабаб бўлиб, хушбўй бўлмаган гуруч навлари котировкасини қўллаб-қувватлаган.

Ўсимлик ёғи нархлари индекси май ойига нисбатан 3,8 фоизга ошган. Биоёнилғидан фойдаланиш бўйича қатъий талаблар билан қўллаб-қувватланган пальма ва рапс ёғлари котировкаларининг ўсиши ҳамда кунгабоқар ёғи нархининг умумий барқарорлиги соя ёғи нархининг пасайишини ортиғи билан қоплаган.

Гўшт нархи индекси 0,5 фоизга ўсиб, янги рекорд даражага етган. Парранда гўштининг халқаро нархи ошган, бу қисман аввалроқ юзага келган ортиқча таклифга жавобан ишлаб чиқариш ҳажми мувофиқлаштирилгандан кейин ички таклифнинг вақтинчалик қисқаргани билан боғлиқ. Шу билан бир вақтда, чўчқа ва мол гўшти нархлари пасайган.

Сут маҳсулотлари нархи индекси ўтган ойга нисбатан 1,5 фоизга камайган. Бу ёғсизлантирилган қуруқ сут, ёғли қуруқ сут ва сариёғ нархларининг пасайганини, шунингдек, пишлоқнинг халқаро нархи кетма-кет ўн биринчи ой ҳам пасайганини акс эттиради.

Шакар нархи индекси Бразилияда этанолнинг ички нархи пасайгани ҳамда Бразилия реалининг қадрсизлангани таъсирида май ойига нисбатан 5,7 фоизга камайган. Эль-Ниньо ҳодисасининг Ҳиндистон ва Таиландда шакар ишлаб чиқаришга кўрсатиши мумкин бўлган салбий таъсири бўйича давом этаётган хавотирлар шакарнинг халқаро нархи умумий пасайишини чеклаб турган.

FAO, шунингдек, 2026 йил учун донли экинлар ҳосили бўйича янгиланган прогнозларини эълон қилди. Прогнозларга кўра, ҳосил тарихдаги иккинчи энг йирик кўрсаткич бўлади, гарчи у ўтган йилги рекорд даражадан 1,9 фоизга паст бўлса ҳам.

Дунёда дон маҳсулотлари ишлаб чиқаришнинг умумий ҳажми ҳозирда 2,98 миллиард тонна деб баҳоланмоқда. Дағал дон маҳсулотларини ишлаб чиқариш прогнози ўтган йилги даражага яқин, бунга Аргентина, Бразилия, Хитой (материк қисми) ва Замбиянинг сўнгги расмий баҳолашлари ёрдам бермоқда, улар ҳосил аввал тахмин қилинганидан юқори бўлишини кўрсатмоқда. Жаҳонда буғдой ишлаб чиқариш 4,3 фоизга камайиб, 806,5 миллион тоннани ташкил этиши кутилмоқда, чунки Австралиядан олинган сўнгги расмий маълумотлар Эль-Ниньо ҳодисаси туфайли ҳосилдорлик сўнгги беш йиллик ўртача кўрсаткичдан паст бўлишини кўрсатмоқда.

Эндиликда гуруч ишлаб чиқариш ҳажми 2025/2026 йилги рекорд даражага нисбатан 1,8 фоизга камайиши кутилмоқда.

FAO буғдойдан фойдаланишнинг камайиши кутилаётгани сабабли, 2026/2027 йилларда дон маҳсулотларидан жаҳонда фойдаланиш прогнозини 2,96 миллиард тоннагача пасайтирган. FAO’нинг 2026/2027 йиллардаги жаҳон дон савдоси бўйича прогнози деярли ўзгаришсиз қолган ва 507,6 миллион тоннани ташкил этмоқда.

Ҳисоботда, шунингдек, Ҳормуз бўғозидаги инқирознинг қишлоқ хўжалиги бозорларига кўрсатиши мумкин бўлган таъсири ҳам муҳокама қилинган. Қайд этилишича, низолар ва об-ҳаво ноқулайликлари сабабли 41 та давлат озиқ-овқат таъминотини таъминлаш учун ташқи ёрдамга муҳтож.