Финляндиядаги қўзиқоринларда Чернобиль ҳалокати излари аниқланди

Чернобиль ядровий ҳалокатининг излари ҳамон Финляндиядаги қўзиқоринларда кўзга ташланмоқда. Бу ҳақда мамлакат Радиациявий ва ядровий хавфсизлик бошқармаси (STUK) тадқиқотига таяниб, “Yle” телерадиокомпанияси хабар берди.

Қайд этилишича, тадқиқот натижалари 2025 йилда мамлакат бўйлаб йиғилган 60 турдаги қўзиқориннинг 875 та намунаси таҳлилига асосланган. Улар шуни кўрсатадики, радиоактив қолдиқлар миқдори камайган бўлса-да, 1986 йилдаги Чернобиль АЭС ҳалокатидан 40 йил ўтиб ҳам ҳалигача учрамоқда.

Қўзиқоринлардаги радиоактив цезий концентрацияси пасайган ва намуналарнинг 10 фоиздан камроғида ёввойи маҳсулотлар учун белгиланган озиқ-овқат хавфсизлиги меъёри (бир килограмм учун 600 беккерель)дан юқори кўрсаткич қайд этилган. Бироқ радиоактивлик даражаси қўзиқорин тури ва ҳудудга қараб фарқ қилади. Энг юқори концентрациялар ҳалокатдан кейин радиоактив ёғингарчиликлардан энг кўп жабр кўрган ҳудудлар – Кюменлааксо, Пирканмаа ва Пяйят-Хямеда кузатилган.

Шунга қарамай, ядровий назорат органи Финляндиядаги ёввойи қўзиқоринлар истеъмол учун хавфсиз эканини таъкидлаган. Ҳисоботда қайд этилишича, ҳатто энг радиоактив қўзиқоринлардан ҳам тахминан 12 кг ейилгандагина, Хельсинки – Нью-Йорк авиапарвози вақтида олинадиган радиация дозасига тенг миқдорда нурланиш олиш мумкин.

Маълумот учун, 1986 йил 26 апрель куни тунда, Украинанинг Чернобиль атом электростанциясининг тўртинчи блокида портлаш рўй беради. Бу портлаш оқибатида атроф муҳитга Хиросимадаги атом бомбасидан кўра 400 баробар кўп радиация тарқалган. Фалокат содир бўлган куннинг эртасига дарҳол 30 километр ҳудуддан 110 минг киши эвакуация қилинган. Бу ҳалокатни бартараф этиш учун 600 мингдан ортиқ ҳарбийлар ва ўт ўчириш ходимлари сафарбар этилган. Шунга қарамай станциядаги ёнғин бир неча кун давом этган. Расмий хабарларга кўра, портлаш вақтида ва ўт ўчириш жараёнида 31 нафар инсон ҳалок бўлган.

Чернобиль атом электростанциясидан чиққан радиация тез орада Украина, Беларусь, Россия ва Европанинг бошқа мамлакатларига тарқалиб кетган. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг ҳисоб-китобларига кўра, Чернобилдан тарқалган радиация туфайли тўрт минг инсон саратон ва бошқа турдаги касалликларга чалиниб, ҳалок бўлган. “Greenpeace” экологик гуруҳининг маълумот беришича, радиация оқибатида ҳалок бўлганлар сони 200 мингдан ортиқ.