Tramp “Tolibon”ga: “Bagramni bizga qaytarasizlar, shart shu”

Vashington ma’muriyati Afg‘onistondan Bagram havo bazasi ustidan nazoratni zudlik bilan AQSHga qaytarishni istaydi. Bu haqda AQSH prezidenti Donald Tramp 21 sentyabr kuni jurnalistlarga ma’lum qildi. 

“Biz hozir Afg‘oniston bilan gaplashyapmiz. Biz uni [bazani] qaytarishni istaymiz. Biz uni tez orada, hoziroq qaytarib olishni xohlaymiz. Agar qilmasalar, nima qilishimni bilib olasizlar”, deya qo‘shimcha qilgan u.  

AQSH Afg‘onistonga qo‘shin kiritishga tayyormi yoki yo‘qmi, degan savolga Tramp: “Biz bu haqda gaplashmoqchi emasmiz”, deb javob berdi. 

Tramp avvalroq Afg‘oniston hukumati baza ustidan nazoratni AQSHga qaytarishga rozi bo‘lmasa, Afg‘oniston oqibatlarga olib kelishini aytgan edi. 

19 sentyabr kuni Tramp AQSH rasmiylari afg‘on vakillari bilan havo bazasiga oid masalalarni muhokama qilayotganini ma’lum qildi. 18 sentyabr kuni u Vashington inshoot ustidan nazoratni qaytarib olishga urinayotganini aytdi. Shundan so‘ng Tramp buning asosiy sabablaridan birini bazaning “Xitoy yadro qurolini ishlab chiqarayotgan joydan atigi bir soatlik parvoz yaqinligida joylashgani ekani bilan izohladi. 

2001 yildan 2021 yilgacha Bagram aerodromi AQSH boshchiligidagi xalqaro koalitsiyaning Afg‘onistondagi eng yirik bazasi bo‘lib xizmat qilgan. 2021 yil 1 tiyulda amerikaliklar aviabazani tark etdi, 1 avgustda esa u “Tolibon” nazoratiga o‘tdi. 

2021 yilning 14 aprelida AQSHning 46-prezidenti Jo Bayden Afg‘onistondagi urush tugaganini e’lon qildi, bu Amerika tarixidagi eng uzoq xorijdagi harbiy kampaniya edi. Qo‘shma Shtatlar urushni 2001 yil oktyabr oyida boshlagan. 2010-2013 yillarda eng yuqori cho‘qqisida G‘arb ittifoqchilarining Afg‘onistondagi harbiylari soni 150 000 nafardan oshdi. AQSH qo‘shinlarini olib chiqish 2021 yil may oyida boshlangan, AQSH va NATOning asosiy jangovar bo‘linmalari 2014 yilda Afg‘onistonni tark etgan. 

Qo‘shma Shtatlar o‘z kuchlarini olib chiqish niyatini e’lon qilganidan so‘ng, Tolibon Afg‘oniston ustidan nazorat o‘rnatish bo‘yicha keng ko‘lamli operatsiya boshladi. 2021 yil 15 avgust kuni Afg‘oniston prezidenti Ashraf G‘ani xorijga qochib ketdi va “Tolibon” jangsiz Qobulga kirib keldi. Oxirgi Amerika qo‘shinlari Afg‘onistonni 2021 yil sentyabr boshida tark etgan.