АҚШ отиш орқали қатл қилиш жазосини қайтармоқда

АҚШ Адлия вазирлиги ўлим жазосини қўллашни соддалаштиришга қаратилган чора-тадбирлар мажмуаси қабул қилинганини, жумладан, федерал юрисдикциядаги ўта оғир жиноятлар бўйича ҳукм қилинганларни отиш орқали қатл қилиш қайта тикланишини эълон қилди. Бу ҳақда идоранинг кеча, 24 апрель куни куни эълон қилинган пресс-релизида айтилади.

Ҳозирда отиш орқали жазо ижро этиш бешта штатда рухсат этилган, бироқ жуда кам ҳолларда қўлланилади. Ўлим жазоси ҳақидаги маълумот маркази (DPIC) маълумотларига кўра, 2015 йилда икки киши отиб ўлдирилган, АҚШда ўлим жазоси қайта тикланган 1976 йилдан 2010 йилгача бўлган даврда эса яна уч киши шу усулда қатл этилган.

“Кўрилган чоралар сирасига Трампнинг биринчи маъмурияти даврида қабул қилинган ўлим инъекцияси (пентобарбитал) протоколини қайта тиклаш, протоколни отиш каби қўшимча қатл усуллари билан кенгайтириш, шунингдек, ўлим ҳукми чиқарилган ишларни тезлаштириш учун ички жараёнларни соддалаштириш киради”, дейилади хабарда.

Шунингдек, идора Жо Байден президентлиги даврида жорий этилган федерал қатлларга нисбатан муддатсиз мораторийни бекор қилган ва 44 нафар айбланувчига нисбатан ўлим жазосини ижро этишга рухсат берган. Вазирлик таъкидлашича, бу чоралар “энг ваҳшиёна жиноятларнинг олдини олиш, қурбонлар учун адолатни таъминлаш ва тирик қолган яқинлар учун узоқ кутилган хотимани тақдим этишга” қаратилган.

АҚШда қатл тури сифатида отиш илк бор 1608 йилда Виржиниядаги Жеймстаун колониясида қўлланилган. 1878 йилда Олий суд жиноятчиларни отиб ўлдириш шафқатсиз жазоларни тақиқловчи конституциявий меъёрга зид эмаслиги ҳақида қарор чиқарган.

Отиш жараёни штатга қараб фарқ қилади. Масалан, Юта штатида қатл гуруҳи аъзоларидан бирининг милтиғига ҳақиқий эмас, балки бўш патрон жойланади, бироқ ижрочиларнинг ҳеч бири қайси милтиқ безарар эканини билмайди. Маҳкумнинг юраги устига нишон ўрнатилади, юзи эса ёпилади, шундан сўнг ўқ узилади.

АҚШ Бош прокурори вазифасини бажарувчи Тодд Бланш Федерал қамоқхоналар бюросига қатл протоколини ўзгартиришни топширган. Бунда “ҳозирда айрим штатлар қонунчилигида кўзда тутилган қўшимча конституциявий қатл усулларини” киритиш талаб этилади. Отишдан ташқари, бунга электр стул ва 2024 йилда Алабамада илк бор қўлланилган газ билан бўғишнинг янги усули ҳам киради.

“Reuters” ёзишича, Трамп бу қадамларни ўзининг сайловолди ваъдасини – ўлим жазосини қайта тиклаш ҳақидаги ваъдасини бажариш доирасида амалга оширмоқда. Унинг биринчи президентлик муддатида, 20 йиллик танаффусдан сўнг илк бор 13 нафар федерал маҳбус инъекция йўли билан қатл этилган эди.

БМТ маълумотларига кўра, 2025 йилда АҚШда 47 та ўлим ҳукми ижро этилган – бу сўнгги 16 йил ичидаги энг юқори кўрсаткичдир.