Пентагон ҳарбий ҳаракатларни қайта бошлашга тайёр – NYT

АҚШ Мудофаа вазирлиги (Пентагон) Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларни қайта бошлашга тайёр, аммо Президент Дональд Трамп шошилмаяпти. Бу ҳақда “The New York Times” хабар берди. 

Кеча, 8 апрель куни эрталаб Пентагонда АҚШ Мудофаа вазири Пит Хегсет сўнгги беш ҳафта ичида эронликлар “таҳқирлангани ва руҳияти туширилганини” ҳамда Қўшма Штатлар мамлакатнинг ядровий захираларига – ишонтириш ёки куч ишлатиш йўли билан кириш имконига эга бўлишини айтди.

Штаб бошлиқлари бирлашган қўмитасининг вазминроқ раиси, генерал Дэн Кейн журналистларга Америка кучлари Яқин Шарқда қолишини ва “агар буйруқ берилса ёки зарурат туғилса, ҳарбий операцияларни сўнгги 38 кун ичида тезлик ва аниқлик билан қайта бошлашга тайёрлигини” маълум қилди.

“Бироқ Дональд Трамп сешанба куни эълон қилган нозик ўт очишни тўхтатиш режими бошланганидан бир неча соат ўтгач, шу нарса аён бўлдики, музокаралар муваффақиятсизликка учраган тақдирда ҳарбий ҳаракатларни қайта тиклаш ҳарбий жиҳатдан мумкин бўлган вариант бўлса-да, бу Трамп учун сиёсий жиҳатдан унчалик тўғри танлов эмас. Музокаралар жума куни Исломободда бошланишини ҳисобга олсак, эронликлар ҳам буни тушуниб туришибди”, дейилади хабарда.

Нашрнинг ёзишича, агар Ҳормуз бўғози орқали етказиб бериш ҳақиқатда қайта тикланса, аллақачон тахминан 14 фоизга арзонлашган ва бир баррели 95 доллар атрофида бўлиб турган Brent маркали нефть нархи пасайишда давом этиши мумкин. Бензин нархлари ҳам, эҳтимол, унинг ортидан тушади, гарчи ҳеч ким уларнинг урушдан олдинги даражага қайтишини кутмаётган бўлса-да. Асосий фонд индекси 2 фоиздан кўпроққа кўтарилди.

Айнан мана шундай муваффақият кўрсаткичлари Трамп учун муҳим аҳамиятга эга. У тушунадики, агар Вашингтон ва Теҳрон ўртасида ўнлаб йиллар давомида мавжуд бўлган келишмовчиликларнинг узун рўйхати бўйича якуний келишувга эришилмасдан, икки ҳафталик сулҳ 21 апрель куни тугаса ҳам, ҳарбий ҳаракатларни қайта бошлашнинг сиёсий хавфлари юқори, айниқса яқинлашиб келаётган оралиқ сайловлар ва Хитой етакчиси Си Цзиньпин билан бўладиган саммит фонида.

“Ушбу музокараларнинг сулҳни узайтириши мумкин бўлган ўзига хос жиҳати шундаки, ҳозирда АҚШ ва Эрон ўртасида ўзига хос “ўзаро кафолатланган йўқ қилиш” вазияти мавжуд. АҚШ исталган вақтда ҳарбий операцияларни қайта бошлаши мумкин. Аммо эронликлар Ҳормуз бўғозига ҳужум қилиш таҳдиди билан жавоб бера олишларини кўрсатишди, бу эса нефть ва ўғит нархлари учун олдиндан айтиб бўладиган оқибатларга олиб келади ва булар Президент жуда яхши хабардор бўлган таъсир ричагларидир”, дейди америкалик таниқли эксперт Сюзанна Малони.

“The New York Times”нинг ёзишича, Трампнинг ўзи “Эронга экскурсия” деб атаган жараёнда йўл қўйилган жиддий хатоларнинг аксарияти операциянинг бошида содир этилган. У 28 февралдаги зарбалардан олдин ўзининг яқин иттифоқчилари билан маслаҳатлашмаган ва кейинчалик уларнинг қўллаб-қувватлашга қизиқиш билдирмаганидан ҳайратда қолган.

Конфликт бошида эълон қилинган баъзи мақсадлар, жумладан, Эрон халқини диний уламолар ва Ислом инқилоби қўриқчилари корпусига қарши чиқишга ундашга бўлган уринишлар тезда тўхтатилди.

Форс кўрфази мамлакатлари олдиндан огоҳлантирилмаган ва Эроннинг ракета зарбалари бошланганда нефть платформаларидан тортиб, сувни чучуклаштириш қурилмаларигача амалда ҳимоясиз қолган. Конгресс жараёндан четлатилган, MAGA тарафдорлари базаси бўлиниб кетган ва ҳатто Капитолий тепалигидаги Эрон бўйича қатъий позициядаги баъзи шахслар ҳам урушнинг қийматидан – кунига тахминан 1 миллиард доллар ва маъмурият вакиллари ҳисобот бермаётганидан норозилик билдирган. Бу зарар аллақачон етказилган ва агар Трамп яна ҳарбий ҳаракатларни қайта бошлаш билан таҳдид қилса, буларнинг барчаси унга босим ўтказади.

Хегсет Трампнинг Эронга қарши ҳарбий операцияга қайтишга тайёрлигининг эҳтимолий асосий синовини кўрсатиб ўтди. Кеча, 8 апрель куни Пентагонда журналистлар олдида чиқиш қилар экан, у музокараларнинг натижаларидан бири Эроннинг ер остида, асосан Исфаҳондаги ядровий объектда сақланаётган, деярли қурол даражасигача бойитилган 970 фунт урандан воз кечишга розилиги бўлиши кераклигини айтган.

“Улар уни ё бизга топширади, ёки биз уни ўзимиз оламиз”, дейди Хегсет бойитилган материал ҳақида. 

Амалдаги ва собиқ қўмондонларнинг сўзларига кўра, бундай операция камида юзлаб АҚШ Махсус операция кучлари жангчиларининг иштирокини талаб қилади ва катта йўқотишлар хавфи бўлади.