Бизда Совет Иттифоқи даврида жуда катта ядро мактаби бўлган – Шавкат Мирзиёев (видео)

Ўзбекистонда Совет Иттифоқи даврида жуда катта ядро мактаби бўлган, бироқ у унутиб юборилган эди. Бу ҳақда кеча, 5 июнь куни Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Петербург халқаро иқтисодий форумининг ялпи йиғилишида сўз очди.

“Россия ва Ўзбекистон тарихида илк бор иккита кичик ва иккита катта атом реактори қурилади. Бу атом электр станциясининг ноёб, янги моделидир. Албатта, бу ҳақда гапиришдан олдин мен Владимир Владимирович билан кўп йиллар давомида бу масалани муҳокама қилганмиз. Биринчи навбатда нима қилдик? Мен МИФИ (Москва муҳандислик-физика институти) филиалини очишни сўрадим. Бирор нарса дейиш учун кадрлар билан аниқ тайёргарлик кўриш керак. Чунки, албатта, бизда Совет Иттифоқи даврида жуда катта ядро мактаби, тинч ядро мактаби бўлган, фан бўлган. Афсуски, мен буни афсус билан айтаман, чунки буларнинг барчаси, юмшоқ қилиб айтганда, унутиб юборилган эди ва биз буларнинг барчасини қайтадан тикладик”, дейди Ўзбекистон Президенти.

Шунингдек, Шавкат Мирзиёев Москва муҳандислик-физика институтининг Ўзбекистондаги филиалида 300 нафар талаба таҳсил олаётгани ва аллақачон 150 нафар битирувчи ўқишни тамомлаганини ҳам маълум қилган.

“Ва биз филиални очганимизда, бутун салоҳиятни очдик, фанни яратдик. Бугунги кунда ушбу филиалда 300 нафар талаба таҳсил олмоқда ва аллақачон 150 нафар битирувчи ўқишни тамомлади. Биз филиал билан эмас, балки МИФИнинг Москвадаги олий ўқув юрти билан келишиб олдик, у ерда Ўзбекистондан 400 нафар талаба ўқийди. Биз бунга жуда жиддий эътибор қаратмоқдамиз, яъни илмий база аллақачон мавжуд”, дейди Ўзбекистон етакчиси.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Петербургдаги форум доирасида Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ва Россия Президенти Владимир Путин Жиззахдаги АЭС қурилишича расман старт бергани ҳақида хабар қилинган эди.  

Маълумот учун, томонлар Ўзбекистонда атом қувватини яратиш бўйича ҳукуматлараро битимни 2018 йилда имзолаган. Унда ҳар бирининг қуввати 1,2 гигаватт бўлган иккита энергоблок қуриш кўзда тутилган. 2025 йилда томонлар ҳар бири 55 мегаватт қувватга эга бўлган олтита кичик блок қуришга келишиб олган, бироқ кейинроқ лойиҳани ўзгартиришга қарор қилинди ва 2026 йилнинг мартида шартномага тузатиш киритилди.

Янги келишувга кўра, “Росатом” Ўзбекистонда Россиянинг ВВЭР-1000 реакторлари асосида иккита йирик қувватли энергоблок ва РИТМ-200 реакторлари асосида ҳар бири 55 мегаватт қувватга эга бўлган иккита кичик атом блокларини қуради. Ушбу станция Россия томонидан хорижда қурилган биринчи кичик қувватли АЭС бўлиши мумкин.

Ҳозирги вақтда Марказий Осиёнинг бешта давлатидан ҳеч бирида АЭС мавжуд эмас. Ўтган йилнинг июнь ойида Қозоғистон мамлакатдаги илк АЭС қурилиши учун “Росатом”ни халқаро консорциум раҳбари сифатида танлаган (унда Россия корпорациянинг флагмани ҳисобланган “3+” авлодга мансуб ВВЭР-1200 реакторидан фойдаланишни режалаштирмоқда). Жорий йилнинг май ойида эса Москва ва Остона қуввати 2,4 гигаватт, қиймати тахминан 16,5 миллиард долларни ташкил этиши мумкин бўлган “Балхаш” АЭСни қуриш бўйича ҳукуматлараро битим имзолаган.